Türkiye İklim Kanunu ve Gerekçesi Orjinal Metin

TBMM tarafından yayınlanan Türkiye İklim Kanunu orjinal metin aşağıdaki gibidir;

BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi

doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadele etmektir.
(2) Bu Kanun; iklim değişikliği ile mücadelede esas olan sera gazı emisyonlarının

azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri ile planlama ve uygulama araçlarım,
gelirleri, izin ve denetimi ve bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçevenin usul ve esaslarını
kapsar.

Tanımlar
MADDE 2- (1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Adil geçiş: İklim değişikliğiyle mücadelede ve yeşil büyüme sürecinde; çocuklar,

kadınlar, yaşlılar, engelliler gibi süreçten en fazla etkilenebilecek kişiler öncelikli olmak üzere
herkesi kapsayacak, istihdam sürecinin uygun tedbirler alınarak yönetildiği ve yeni istihdam
alanlarının oluşturulduğu, ekonomik, çevresel ve sosyal kazanımlarm en üst düzeyde tutulduğu
politika ve uygulamaları,

b) Bakan: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanını,
c) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,
ç) Başkan: İklim Değişikliği Başkanını,
d) Başkanlık: İklim Değişikliği Başkanlığını,
e) Birincil piyasa: Tahsisatların piyasa katılımcılarına ihale yöntemiyle dağıtımını

sağlamaya yönelik işlemlerin yapıldığı piyasayı,
f) Denkleştirme: Karbon kredilerinin Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında veya gönüllü

taahhütlerin yerine getirilmesinde kullanılmasını,
g) Emisyon Ticaret Sistemi (ETS): Sera gazı emisyonlarına bir üst sımr belirlenmesi

ilkesine dayalı olarak çalışan ve tahsisatların alınıp satılması suretiyle sera gazı emisyonu
azaltımmı teşvik eden ulusal ve/veya uluslararası piyasa temelli mekanizmayı,

ğ) Emisyon Ticaret Sistemi piyasası (ETS piyasası): Tahsisatların ve/veya emisyon
ticaretine ilişkin uygun görülen standartlaştırılmış diğer sözleşmelerin alım satımının
gerçekleştirildiği, piyasa işletmecisi tarafından organize edilip işletilen ve düzenli faaliyet
gösteren birincil ve ikincil piyasaları,

h) Esneklik mekanizmaları: ETS’de yer alan işletmelere tahsisat teslimat
yükümlülüklerini yerine getirirken bir önceki veya bir sonraki dönemin tahsisatlarını kullanma
hakkı ile denkleştirme kullanımı ve benzeri imkânlar sağlayan süreçleri,

 

ı) Gömülü sera gazı emisyonları: Bir ürünün üretim sürecinde ortaya çıkan doğrudan
emisyonları ve ürünün üretim sürecinde elektrik, ısı, buhar, soğutma ve basınçlı hava gibi enerji
kullanımından kaynaklanan dolaylı emisyonları,

i) Gönüllü Karbon Piyasaları: Karbon kredilerinin gönüllülük esasına göre alım
satımının yapıldığı piyasaları,

j) İkincil piyasalar: Tahsisatların, ücretsiz dağıtımı ve/veya birincil piyasada satışı
sonrasında işlem gördüğü piyasaları,

k) İklim adaleti: İklim değişikliğinin ve iklim değişikliğini önleme ile uyuma yönelik
çabaların neden olduğu eşitsizliği ortadan kaldırmayı amaçlayan politika ve uygulamaları,

1) İklim değişikliğine uyum: İklim değişikliğinin mevcut veya olası olumsuz etkilerini
önlemeye, muhtemel zararları en aza indirmeye ya da ortaya çıkabilecek fırsatlardan
yararlanmaya yönelik süreci,

m) İklim finansmanı: İklim değişikliği ile mücadele kapsamında sera gazı
emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetlerini desteklemeyi amaçlayan
kamu, özel ve alternatif finansman kaynaklarından sağlanan yerel, ulusal, uluslarüstü veya
uluslararası finansmanı,

n) İklim değişikliğiyle mücadele teşviki: İklim değişikliği ile mücadele kapsamında;
planlama ve uygulama araçları ile sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum
faaliyetlerini destekleyen teşvikleri,

o) Karbon fıyatlandırma araçları: Sera gazı emisyonlarının azaltımı amacıyla
uygulanabilecek ETS ve/veya karbon esaslı vergiler ve benzeri araçları,

ö) Karbon kredisi: Sera gazı emisyonlarının azaltım veya giderim faaliyetlerinin
bağımsız kuruluşlar tarafından geçerli kılınması, doğrulanması ve standart kuruluşu tarafından
belgelendirilmesi sonucu elde edilen ve bir ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden ifade edilen
krediyi,

p) Karbondioksit eşdeğeri: Sera gazlarının miktarlarının ya da küresel ısınma
potansiyellerinin karbondioksit gazı cinsinden ifade edildiği metrik ölçümü,

r) Merkezi uzlaştırma kuruluşu: Piyasa katılımcıları arasındaki ilgili yönetmelikle
belirlenecek olan nakit takas ve teminat yönetimi gibi mali işlemleri yürütmek üzere kullanılan,
6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezi takas kuruluşu olarak
kurulan kuruluşu,

s) Net sıfır emisyon: însan kaynaklı faaliyetler dolayısıyla atmosfere salman sera gazı
emisyonlarının teknoloji ve diğer yöntemlerle azaltılarak ve/veya yutak alanlar vasıtasıyla
dengelenerek sera gazı emisyonlarında net artış olmamasını,

ş) Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreceli kabiliyetler; İklim değişikliği
ile mücadelede ülkelerin farklı kapasiteleri ve sorumlulukları olduğunu kabul eden uluslararası
anlaşmalarda kabul gören ilkeyi,

t) Ozon tabakasını incelten maddeler: Tek başına veya bir karışım hâlinde ozon
tabakasını inceltme potansiyeline sahip ve 1/8/1990 tarihli ve 90/733 sayılı Bakanlar Kurulu
kararıyla onaylanan Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Montreal Protokolü ile kontrol
altına alman kimyasalları ve izomerlerini,

u) Piyasa istikrar mekanizması: Tahsisatlara ilişkin fiyat istikrarını sağlamak amacıyla
gerçekleştirilen iş ve işlemleri,

ü) Piyasa işletmecisi: Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketini,

 

v) Planlama araçları: Kurum ve kuruluşlarca hazırlanan ve iklim değişikliği ile
mücadeleye doğrudan ya da dolaylı olarak katkı sağlayan plan, program, strateji, eylem planı
ve sair politika belgelerini,

y) Proje sahibi: Karbon kredisi üretecek faaliyeti geliştiren gerçek veya tüzel kişiyi,
z) Sera gazı emisyonu: Kızıl ötesi radyasyon emen ve yeniden salan, hem tabii ve hem

de beşeri kaynaklı olabilen karbondioksit, metan, diazotoksit ve hidroflorokarbonlar,
perflorokarbonlar, kükürt hekzaflorür gazlarının ve gaz benzeri diğer atmosfer bileşenlerin
salimim,

aa) Sera gazı emisyonlarının azaltımı: Sera gazı emisyonlarının azaltılması ile yutak
alanların korunması, artırılması ve iyileştirilmesi faaliyetlerini,

bb) Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM): Gümrük bölgesinde, ithal edilen
malların sera gazı emisyonlarının yönetimi mekanizmasını,

cc) Tahsisat: Misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre
boyunca bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkım,

çç) Türkiye Yeşil Taksonomisi (Taksonomi): Belirlenen çevresel hedefler
doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayan ekonomik faaliyetlere ilişkin
ilkeler ve kriterler belirleyerek iklim finansmanının harekete geçirilmesine katkıda bulunan
sınıflandırma sistemlerini,

dd) Ulusal Katkı Beyanı: Başkanlık koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşların iş
birliğiyle uluslararası anlaşmalar ve standartlar gözetilerek sera gazı emisyonlarının azaltımı ve
iklim değişikliğine uyum hedefleri ile taahhütlerini içerecek şekilde dönemsel olarak hazırlanan
ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasma sunulan belgeyi,

ee) Ulusal tahsisat planı: Belirli bir döneme ilişkin, üst limit çerçevesinde belirlenen
toplam tahsisat miktarını,

ff) Uluslararası karbon piyasaları: Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar
kapsamında Ulusal Katkı Beyam hedeflerine ulaşmak amacıyla oluşturulan mekanizmaları,

gg) Uygulama araçları: İklim değişikliği ile mücadeleye yönelik finansman, teknoloji
geliştirme ve transferi ile kapasite geliştirme faaliyetlerini,

ğğ) Yeşil iş: Çevrenin ve doğal kaynakların korunmasına ve çevre kalitesinin
geliştirilmesine katkıda bulunarak sürdürülebilir kalkınmayı ve yeşil büyümeyi destekleyen
işleri,

hh) Yutak Alan: Ormanlar ve diğer ekosistemler vasıtasıyla karbonu emerek
atmosferden uzaklaştıran, karbondioksit emisyonlarını dengeleyen süreci, aktiviteyi ve
mekanizmayı,

ifade eder.

ikinci bolum

Genel İlkeler ve Esaslar

İlkeler
MADDE 3- (1) İklim değişikliği ile mücadelede genel ilkeler şunlardır:

 

a)İ klim değişikliği ile mücadelede, ülkemizin ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar
ve göreceli kabiliyetler ilkesi dikkate alınarak, eşitlik, iklim adaleti, ihtiyatlılık, katılım,
entegrasyon, sürdürülebilirlik, şeffaflık, adil geçiş ve ilerleme yaklaşımlan esas alınır.

b) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, bu Kanun doğrultusunda kamu
yararı gözetilerek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere süresinde uymakla ve bunları
uygulamakla yükümlüdür.

c) Ulusal Katkı Beyanında, net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda ülkenin kalkınma
öncelikleri ve özel koşulları göz önünde bulundurulur ve bu çerçevede önlemler alınır.

Esaslar
MADDE 4- (1) Sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum

faaliyetlerine ilişkin ilerlemeler yıllık bazda Başkanlıkça izlenir.
(2) Bu Kanun kapsamında gerekli görülen tedbirlerin alınması amacıyla görev alam

dahilinde; kurumlararası koordinasyonu sağlamak, faaliyetleri ve standartları belirlemek,
gelişmeleri izlemek, karbon fîyatlandırmasına ilişkin piyasaya dayalı mekanizmaları
düzenlemekle Başkanlık yetkilidir.

(3) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler; kendi yetki ve sorumlulukları
çerçevesinde plan ve projeler yapar, yaptırır, uygular, destekler ve iş birliği yapar.

(4) 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, Başkanlık; bu Kanunun uygulanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü
bilgi, belge ve veriyi; kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan
istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi ve belge talebinde bulunulanlar; bunları istenilen
sürede bedelsiz olarak Başkanlıkla paylaşmakla yükümlüdür. Başkanlık; kendi iş ve işlemleri
için ihtiyaç duyduğu verileri de öncelikli olarak Ulusal Coğrafî Bilgi Platformundan temin eder.
Temin ettiği veriler ile kendi ürettiği verileri de kamu kurum ve kuruluşları ile paylaşılmak
üzere Ulusal Coğrafi Bilgi Platformuna aktarır. Başkanlık, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformunda
bulunmayan verileri ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile protokol yaparak temin edebilir. Milli
savunma ve milli güvenliğe ilişkin bilgi ve belgelerin paylaşılmasına dair usul ve esaslar
Bakanlık ve ilgili bakanlık tarafından müşterek olarak belirlenir.

(5) Bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler bakımından Bakanlık, sınırlarım açıkça
belirlemek ve yazılı olmak kaydıyla gerektiğinde yetkilerini Başkanlığa devredebilir.

İKİNCİ KISIM

İklim Değişikliği ile Mücadele

BİRİNCİ BÖLÜM
İklim Değişikliği ile Mücadele Faaliyetleri

Sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri
MADDE 5- (1) Sera gazı emisyonları; Ulusal Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve

Başkanlık tarafından yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda
azaltılır.

 

(2) Ulusal Katkı Beyanında sektörel bazda belirtilen sera gazı emisyonlarının azaltım
faaliyetleri, ilgili kurum ve kuruluşlara mevzuatla verilen görev ve sorumluluklar dâhilinde
gerçekleştirilir. Ulusal Katkı Beyanında yer alan sektörel politikaların uygulanması ve
hedeflere ulaşılması amacıyla ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda bu maddedeki esaslar da
dikkate alınarak ilgili kurum ve kuruluşların mevcut görev ve sorumlulukları gözden geçirilir.
Bu kapsamda Bakanlığın ve ilgili kurumların görüşü alınarak Ulusal Katkı Beyanı ve net sıfır
emisyon hedefi çerçevesinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenleme yapılabilir.

(3) ilgili kamu kurum ve kuruluşları, orta ve uzun dönemli hedeflerini içeren planlama
araçlarını sera gazı emisyonlarının azaltım faaliyetleri çerçevesinde; uyarlamak, hazırlamak,
uygulamak, izlemek ve güncellemekle yükümlüdür.

(4) Kurum ve kuruluşlar; net sıfır emisyon hedefi ve döngüsel ekonomi yaklaşımı ile
uyumlu olacak şekilde, Ulusal Katkı Beyanında yer alan sektörlerde uygulanmak üzere enerji,
su ve hammadde verimliliği, kirliliğin kaynağında önlenmesi, yenilenebilir enerji kullammmm
artırılması, ürünlerin, işletmelerin, kurum ve kuruluşların karbon ayak izinin azaltılması,
alternatif temiz veya düşük karbonlu yakıtların ve hammaddelerin kullanımı, elektrifikasyonun
yaygınlaştırılması, temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanımının artırılması gibi azaltım
önlemlerinin alınması, bu önlemlerin adil geçiş gereklilikleri gözetilerek uygulanması ile sıfır
atık sisteminin kurulması, uygulanması ve izlenmesiyle yükümlüdür.

(5) Net sıfır emisyon hedefinin sağlanmasına yönelik emisyonların dengelenmesi için
orman, tarım, mera ve sulak alanlarda karbon yutağı kayıplarım engellemek üzere ilgili kurum
ve kuruluşlarca tedbirler alınır, yutak alanların ve korunan alanların korunarak artırılması
sağlanır.

İklim değişikliğine uyum faaliyetleri
MADDE 6- (1) Ulusal Katkı Beyanı, net sıfır emisyon hedefi ve Başkanlık tarafından

yayımlanan veya güncellenen strateji ve eylem planları doğrultusunda; ilgili kurum ve
kuruluşlarca iklim değişikliği ile ilişkili mevcut veya olası kayıp ve zararları önlemeye, riskleri
en aza indirmeye veya fırsatlardan yararlanmaya yönelik uyum faaliyetleri gerçekleştirilir.

(2) Ulusal Katkı Beyanında yer alan iklim değişikliğine uyum faaliyetleri, kurum ve
kuruluşlara mevzuatla verilen görev ve sorumlulukları dâhilinde gerçekleştirilir. Ulusal Katkı
Beyanında yer alan sektörel politikaların uygulanması ve hedeflere ulaşılması amacıyla ortaya
çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda bu maddedeki esaslar da dikkate alınarak ilgili kurum ve
kuruluşların mevcut görev ve sorumlulukları gözden geçirilir. Bu kapsamda Bakanlığın ve ilgili
kurumların görüşü alınarak Ulusal Katkı Beyanı ve net sıfır emisyon hedefi çerçevesinde ilgili
kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenleme yapılabilir.

(3) İlgili kamu kurum ve kuruluşları ulusal ve yerel ölçekte iklim değişikliğine uyumla
ilgili planlama araçları ile etkilenebilirlik ve risk analizlerini; hazırlamak, hazırlatmak,
hazırlanan bu araçları ve analizleri yatırım ve planlama faaliyetlerinde göz önünde
bulundurmak ve bunları uygulamakla yükümlüdür.

(4) İklim değişikliğinin etkilerine karşı su kaynaklarının etkin yönetimini sağlamak
üzere planlama araçları, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanır ve uygulanır.

(5) İlgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından iklim değişikliğinin ekosistemlere ve
biyolojik çeşitliliğe etkilerinin azaltılması ve sürdürülebilir ekosistem yönetimi için tedbirler
alınır, denizel ve karasal korunan alanların muhafazası sağlanarak korunan alanların niteliği ve
oranı yükseltilir ve iklim değişikliğinden etkilenen veya etkilenmesi muhtemel alanlarda arazi

 

tahribatının dengelenmesi sağlanır. Çölleşme ve erozyonla mücadele ile ağaçlandırma ve toprak
muhafaza kapsamında orman dışı alanlarda oluşturulan yutak alanların net sıfır emisyon hedefi
doğrultusunda sürdürülebilir yönetimi sağlanır.

(6) İlgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından; tarım sektörünün sürdürülebilirliğini
teminen iklim değişikliğine dirençli ürün deseni ile gıda güvenliğinin sağlanması hedefleri
doğrultusunda; doğal kaynakların, ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin koruma kullanma
dengesinin gözetilmesi ile ihtiyaç duyulan tekniklerin ve teknolojilerin yaygınlaştırılması
suretiyle, tarım sektöründe ekosistem temelli uyum yaklaşımını, doğa temelli çözümleri ve su
bütçesini dikkate alan planlama araçları geliştirilir ve buna uygun iklim değişikliğine dirençli
uygulamalar yaygınlaştırıhr.

(7) İklim değişikliğine bağlı afetlerin neden olduğu kayıp ve zararların azaltılması
amacıyla risk değerlendirme, izleme, bilgilendirme ve erken uyarı sistemleri; bütünleşik afet
yönetimi esas alınarak geliştirilir.

ikinci bolum

Planlama ve Uygulama Araçları

Planlama araçları
MADDE 7- (1) Kurum ve kuruluşlarca hazırlanan plan, program, strateji, eylem planı

ve sair politika belgelerinde; yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi kapsamında
iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik Başkanlık tarafından yayımlanan strateji ve eylem
planları ile bu Kanunda belirlenen esaslar dikkate alınır.

(2) îklim değişikliği strateji ve eylem planları; sera gazı emisyonlarının azaltımı ve iklim
değişikliğine uyum faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla Başkanlık koordinasyonunda,
ilgili kurum ve kuruluşların iş birliği ile dönemsel olarak ulusal ölçekte hazırlanır, uygulanır,
uygulaması izlenir, değerlendirilir ve gerektiğinde ulusal veya bölgesel ölçekte güncellenir.

(3) İlin şartlarına uygun olarak strateji, eylem ve uygulama alanlarını belirlemek ve
bunların uygulanmasını sağlamak üzere her ilde Vali Başkanlığında, ilgili kurum ve
kuruluşların varsa il veya bölge teşkilat temsilcileri ile yerel yönetimlerin temsilcilerinden
oluşan İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulur. Kurulun sekretaryasım Bakanlık taşra
teşkilatı yürütür ve Kurulun çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından belirlenir.

(4) Yerel iklim değişikliği eylem planları; sera gazı emisyonlarıma azaltımı ve iklim
değişikliğine uyum amacıyla her ilin bütüncül bir planı olacak şekilde Vali koordinasyonunda;
büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi tarafından
birlikte, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanır veya hazırlatılır ve karara bağlanmak
üzere İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kuruluna sunulur. Yerel iklim değişikliği eylem
planlarının hazırlamnası veya izlenmesi süreçlerinde, ilgili kurum ve kuruluşlar kendilerinden
talep edilen belge, bilgi ve veriyi ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde paylaşır.

(5) Sektörel etkilenebilirlik ve risk analizleri; strateji ve eylem planlarına esas teşkil
etmek üzere iklim modelleri kullanılarak dönemsel olarak Başkanlık tarafından hazırlanır ve
güncellenir.

 

Uygulama araçları
MADDE 8- (1) Bu Kanun kapsamında yer alan fînansal araçlara ilişkin esaslar

şunlardır:
a) Kurum ve kuruluşlarca iklim değişikliği ile mücadele amacıyla yapılacak faaliyetler

ve yatırımlar için; iklim finansmanı ve iklim değişikliğiyle mücadele teşviki kaynaklarının
geliştirilmesi, kullanılması, sigorta araçlarının geliştirilmesi, yeşil ve sürdürülebilir sermaye
piyasası araçlarının, banka finansmanının ve diğer finansman araçlarının teşvik edilmesi esastır.

b) Döngüsel ekonomi hedefleri ve sıfır atık uygulamaları çerçevesinde ürünlerin
yeniden kullanımı, atıkların yan ürün, alternatif hammadde olarak kullanılması ve geri
dönüşüm/geri kazanım ile elde edilen ürünlerin zorunlu kullanım oranlarının belirlenmesine
yönelik çalışmalar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Bakanlık tarafından yapılır ve buna dair
destek mekanizmaları geliştirilir.

c) Bu Kanun kapsamında Başkanlık; ulusal, sektörel ve tematik raporlar hazırlar;
fınansal kaynakları iklim değişikliği ile mücadele yatırımlarına yönlendirmeyi kolaylaştırmak
üzere iklim değişikliği teşvik mekanizmaları geliştirir, Türkiye Yeşil Taksonomisini kurar ve
yürütür.

ç) Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen malların gömülü sera gazı emisyonlarını ele
almak için Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kurulabilir. SKDM’ye ilişkin raporlama,
kapsam, içerik, usul ve esaslar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Ticaret Bakanlığı tarafından
belirlenir.

(2) Bu Kanun kapsamında yer alan teknoloji araçlarına ilişkin esaslar şunlardır:
a) İlgili kurum ve kuruluşlarca hazırlanan planlama ve uygulama araçlarında teknolojik

öz yeterlilik kapasitesinin artırılması Öncelikli hedef olarak belirlenerek temiz teknolojilerin
geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılması esastır.

b) Başkanlık; karbon yakalama ve depolama teknolojileri, hidrojen teknolojisi gibi iklim
değişikliği ile mücadeleye yönelik yeni teknolojik gelişmelerin takibi ile bu alanlardaki
projelerin geliştirilmesi için ilgili kurumlarla iş birliği yapmaya, kurumların bu alanlarda
çalışmalar yapmasını yönlendirmeye ve ilgili kurumlarla koordinasyon yapmaya yetkilidir.

c) Başkanlığa bağlı ilgili kurumlarla koordineli olarak enstitüler ile araştırma ve
uygulama merkezleri kurulabilir.

(3) Bu Kanun kapsamında yer alan kapasite geliştirme araçlarına ilişkin esaslar
şunlardır:

a) Kurum ve kuruluşlarca; kamuoyu farkmdahğmın artırılması ve toplumun iklim
değişikliğinin etkileri konusunda duyarlı hâle getirilmesi için eğitim, bilinçlendirme ve kapasite
geliştirme faaliyetleri gerçekleştirilir.

b) Tüm eğitim düzeylerinde müfredat ve öğretim programlarının güncellenmesi ve yeşil
iş gücünün yetiştirilmesi için gerekli çalışmalar ilgili bakanlıklarla koordineli olarak Millî
Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunca yapılır.

(4) Bu maddede belirtilen uygulamaların usul ve esasları, Bakanlık görüşü alınarak
Ulusal Katkı Beyam, uzun dönemli iklim değişikliği politika belgeleri ve belirlenen net sıfır
emisyon hedefi doğrultusunda sorumlulukları dahilinde ilgili kamu kurum ve kuruluşları
tarafından belirlenir.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Karbon Fiyatlandırma

Emisyon Ticaret Sisteminin kurulması ve tahsisatların esasları
MADDE 9- (1) Başkanlık tarafından ETS kurulur, ulusal tahsisat planlaması hazırlanır

ve tahsisatların dağıtımı yapılır. Bu kapsamda esneklik mekanizmaları ile piyasa istikrar
mekanizmaları da geliştirilebilir.

(2) Piyasa işletmecisi ETS piyasasını işletir.
(3) ETS kapsamında esasları yönetmelikle belirlenen doğrudan sera gazı emisyonlarına

neden olan faaliyetleri yürüten işletmelerin, bu faaliyetleri gerçekleştirebilmesi için
Başkanlıktan sera gazı emisyon izni alması zorunludur.

(4) Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar kapsamında, sera gazı emisyon izninin
geçerlilik süresi içerisinde tesisin niteliğinde veya işleyişinde gerçekleşen değişiklikler ile sera
gazı emisyon izni sahibi gerçek veya tüzel kişilerde meydana gelecek değişiklikler neticesinde
sera gazı emisyon izni Başkanlık tarafından güncellenir veya iptal edilir.

(5) ETS kapsamına dahil olan işletmeler tarafından doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon
değerine karşılık gelecek şekilde yıllık tahsisat tesliminde bulunulması zorunludur. Tahsisat
teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletme, bir sonraki takvim yılına ilişkin tahsisatlarım
teslim ederken 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (c) bendinde belirtilen yaptırıma esas
sera gazı emisyonlarına eşit miktarda tahsisatı da teslim etmekle yükümlüdür.

(6) ETS kapsamında ücretsiz tahsisat sağlanabilir.
(7) Ulusal tahsisat planları Resmî Gazete’de yayımlanır.
(8) ETS piyasasında işlem görecek tahsisatlara ilişkin iş ve işlemler 8/9/1983 tarihli ve

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi değildir.
(9) Tahsisatlar, teminat sözleşmelerine konu edilemez. Teslim yükümlülüğüne konu

olan ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldığı işlem kayıt sistemindeki hesabından transfer edilmedikçe
haczedilemez. Tahsisatların elektronik ortamda kayden ihracı ve bunlara ilişkin hakların hak
sahipleri bazında izlenmesi zorunludur.

(10) Teslim yükümlülüğünü yerine getirme zamanından önce tesislerin faaliyetine son
vermesi, işletmenin tasfiyesi, konkordato kararı alınmış olması teslim yükümlülüğünü yerine
getirmesine engel teşkil etmez.

(11) Bu Kanun kapsamında, mali uzlaştırma ile diğer mali işlemlere konu olan
teminatlar ile oluşturulan temerrüt garanti hesabındaki varlıklar; amaçlan dışında kullamlamaz,
haczedilemez, rehnedilemez, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına
dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.

Görev, yetki ve sorumluluklar
MADDE 10- (1) Bu Kanunda ve diğer mevzuatta yer alan yetki ve sorumluluğa ilişkin

hükümler saklı kalmak kaydıyla;
a) Karbon Piyasası Kurulu;
1) Bakan başkanlığında; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını, Enerji ve

Tabii Kaynaklar Bakanlığını, Hazine ve Maliye Bakanlığını, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,
Ticaret Bakanlığını, Tarım ve Orman Bakanlığını, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını temsilen
birer bakan yardımcısı, Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Sermaye Piyasası Kurulu Başkam,

 

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı ve İklim Değişikliği Başkanından oluşur. Kurulun
sekretaryasmı Başkanlık yapar. Gerekli görüldüğü durumlarda, diğer kamu kurum ve
kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, meslek kuruluşları, üniversite ve özel sektör temsilcileri
toplantılara oy haklcı olmaksızın davet edilebilir.

2) Ulusal tahsisat planını onaylar, ETS piyasasında ücretsiz tahsisatların dağılımına
karar verir, birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarım tespit eder, ETS kapsamında
hangi oranda denkleştirme işlemlerinin kullanılabileceğine karar verir, ETS ile ilgili plan,
politika, strateji ve eylemleri belirler; uluslararası karbon piyasasına konu olacak sektör, proje
ve faaliyetleri tespit eder, ilgili sınırlamaları, ithal ve ihraca ilişkin temel politikayı belirler.

3) Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile toplanır. Toplantı kararları açık oylama ve
üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır. Oyların eşit olması durumunda kurul başkanının
kullandığı oy yönünde karar verilir.

b) Damşma Kumlu; Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Başkanı başkanlığında; Müstakil
Sanayici ve İşadamları Demeği, Türk Sanayicileri ve îşinsanları Demeği, Uluslararası
Yatırımcılar Demeği, Türkiye İhracatçılar Meclisi, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu, Türkiye
Bankalar Birliği, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği, Finansal Kurumlar
Birliği ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin karar alıcı düzeyde birer temsilcisi, Başkanlık
temsilcisi ile gerektiğinde konusuna göre davet edilecek diğer kamu kurum ve kumluşlarmm,
meslek kumluşlarmm, sivil toplum kumluşlarımn ve üniversitelerin birer temsilcisinden oluşur.
Kumlun sekretaryasmı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği yapar. Danışma Kurulu, ETS ve
uluslararası karbon piyasası ile ilgili strateji ve eylemlere ilişkin istişari nitelikte kararlar alır.
Bu kararları sekretarya. Karbon Piyasası Kuruluna sunulması amacıyla gerekçeleriyle birlikte
Başkanlığa gönderir.

c) Başkanlık; tahsisat süreçlerini yönetir, sera gazı emisyonlarının izleme, raporlama ve
doğrulama sürecini yönetir, denkleştirme faaliyetlerini düzenler, karbon kredilerinin ETS
kapsamında kullanımını belirler, uluslararası düzeyde karbon kredisi ithal etme ve ihraç etme
konularında politika geliştirmeye ve karar vermeye yönelik iş ve işlemi yapar, diğer piyasalarla
iş birliği yapar, ETS kapsamında karşılıklı tanıma anlaşmaları yapılması için plan ve
politikaların belirlenmesi amacıyla çalışmalar yürütür.

ç) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu; bu Kanun, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanunu ile 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca; ETS piyasası kapsamındaki
piyasa bozucu davranışlara ilişkin piyasa gözetimi ve denetimine yönelik usul ve esasları
Sermaye Piyasası Kurulunun görüşünü alarak belirler.

d) Piyasa işletmecisi; piyasalara ilişkin mali uzlaştırma işlemleri ile diğer mali işlemleri
yürütür, piyasa bozucu davranışları Başkanlığa ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna
bildinnekle yükümlüdür. Piyasa işletmecisi, tahsisatların ve emisyon ticaretine ilişkin
Başkanlıkça ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca emisyon ticaretine ilişkin uygun
görülen standartlaştırılmış diğer sözleşmelerin ETS piyasasında işlem görmesi için gerekli
organizasyonu yapar ve piyasa işletmecisi görevlerini yerine getirir. Piyasa işletmecisi,
tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi, iptali, itfası işlemlerinin yürütülmesi
amacıyla işlem kayıt sistemini kurar, kaydi tahsisatları ve bunlara bağlı haklan elektronik
ortamda hak sahipleri bazında kayden izler ve saklamasını yapar, kayıtların ilgili mevzuatta
öngörülen çerçevede gizliliğini sağlar.

 

e) Merkezi uzlaştırma kuruluşu; ETS piyasasına ilişkin teminat yönetimi ve nakit takas
faaliyetlerini yürütür.

(2) Piyasa şeffaflığını sağlamak amacıyla ücretsiz tahsisat verileri, doğrulanmış yıllık
sera gazı emisyon değerleri ve tesislerin tahsisat teslimat 3âikümlülüklerine ilişkin bilgiler
Karbon Piyasası Kurulu karan doğrultusunda kamuoyu ile paylaşılabilir. ETS piyasasında
gerçekleştirilecek gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu ve piyasa işletmecisi tarafından talep edilecek bilgi ve belgeler bakımından 6446 sayılı
Kanunun ilgili hükümleri saklıdır.

(3) Bu maddede belirtilen uygulamalara, kapsama ve ETS’ye yönelik usul ve esaslar
Başkanlık tarafından, bu usul ve esaslar doğrultusunda ETS piyasasının işleyişine ilişkin esaslar
ise Bakanlık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Sennaye Piyasası Kurulu ile koordineli
olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenir.

Gönüllü karbon piyasaları ve denkleştirme
MADDE 11- (1) ETS kapsamında tahsisat yükümlülüklerinin bir bölümünün eşdeğer

miktarda karbon kredisi ile karşılanması amacıyla denkleştirme yapılmasına izin verilebilir.
(2) ETS ve gönüllü taahhütler kapsamında yapılacak denkleştirme işlemlerinde

kullanılmak üzere, sera gazı emisyonlarının azaltımı veya giderim faaliyetleri ile yutak alanların
artırılmasına yönelik faaliyetler aracılığıyla karbon kredisi üreten ulusal bir karbon
kredilendirme ve denkleştirme sisteminin esasları Başkanlıkça belirlenir.

(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan denkleştirme projelerine dair sunulan bilgi,
belge ve verilerin hatalı/hileli olduğunun tespiti hâlinde, söz konusu denkleştirme miktarı
tahsisat teslim yükümlülüğü için kullanılamaz ve tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine
getirilmemiş olduğu kabul edilir. Bu durumda proje sahibine 14 üncü maddenin dördüncü
fıkrasının (c) bendinde belirtilen yaptırım uygulanır.

(4) Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında karbon kredilerinin kullanılması, üretimi ile
ulusal karbon kredilendirme sisteminin kurulması ve uygulanmasına ilişkin esaslar Başkanlıkça
belirlenir. Bu kapsamda ulusal standart ve metodolojilerin geliştirilmesi için ilgili kuruluşlarla
iş birliği yapılır.

(5) Yurt içinde herhangi bir gönüllü karbon piyasasında ulusal veya uluslararası
standartlarla karbon kredisi üretimine başlamış veya başlayacak olan yurt içinde gerçekleşen
projelerin sahipleri; projelerini. Başkanlıkça belirlenen sürede karbon kredisi kayıt sistemine
kayıt ettirmekle yükümlüdür. Başkanlık, bu madde kapsamında uluslararası standartları
geliştiren kuruluşlarla iş birliği yapabilir.

 

ÜÇÜNCÜ KISIM
Gelirler, Yaptırımlar ve Çeşitli Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM
Gelirler ve Desteklerin Kullanımı

 

Gelirler ve döner sermaye
MADDE 12- (1) Bu Kanunda belirlenen amaçlarda kullanılmak üzere aşağıda sayılan

gelirler genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde özel gelir olarak kaydedilir;
a) Sera gazı emisyon izni alınması kapsamında elde edilecek gelirler.
b) ETS kapsamında birincil piyasadaki tahsisat satış gelirleri, piyasa istikrar

mekanizması kaynaklı işlemlerden elde edilen gelirler.
c) Piyasa işletmecisinin ETS piyasasından elde ettiği gelirlerin yüzde ellisi.
ç) Uluslararası karbon piyasalarında yetki verilen karbon kredileri için alınan katkı

payları.
d) Bu Kanun kapsamında uygulanan idari para cezalarının yüzde ellisi.
(2) Genel bütçenin (B) işaretli cetvelinde kaydedilen ve yukarıda sayılan gelirler

karşılığı tutarların tamamı Başkanlık bütçesinde özel ödenek olarak öngörülür ve Başkanlık
tarafından kullandırılır. Ödenek tutarını aşan gelir gerçekleşmeleri karşılığında ödenek
eklemeye, ödenek kaydedilen tutarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıl
bütçelerine devren ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Birinci fıkrada sayılan
gelirlerin tahsili ve bütçede tahsis edilen ödeneklerin kullanımı ile ilgili usul ve esaslar Hazine
ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü üzerine Başkanlıkça
çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.

(3) Başkanlık, döner sermaye işletmesi kurmaya yetkilidir.
(4) Döner sermaye işletmesinin kuruluş sermayesi 10 milyon Türk lirasıdır. Anılan

sermaye miktanm 5 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
(5) Döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları, görevleri, gelirleri, giderleri, işleyişi,

denetimi ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe
Başkanlığının uygun görüşüyle Başkanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

(6) Bu maddede öngörülen gelirler, yeşil dönüşüm ve iklim değişikliğiyle mücadele
amacı dışında kullanılamaz.

Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile mücadele desteklerinin kullanımı
MADDE 13- (1) Türkiye’nin yeşil dönüşümünü ve iklim değişikliği ile mücadelesini

desteklemek amacıyla; sera gazı emisyonlarının azaltımı veya iklim değişikliğine uyum
potansiyeli yüksek olan iklim dostu yatırımlar ile yeşil büyümenin gerektirdiği araştırma,
geliştirme ve sektörel teknolojik dönüşüm ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayan
faaliyetlerin ve bu kapsamda uygulamaya konulan mekanizmaların desteklenmesi esastır.

(2) Karbon Piyasası Kurulu kararlan doğrultusunda; ETS kapsamındaki sektörler başta
olmak üzere bu Kanunda yer alan uygulamalara yönelik stratejik öncelikli sektörlerde faaliyet
gösteren tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşlarının yeşil dönüşüm, iklim değişikliği ile
mücadele ve adil geçiş desteklerini kullanması veya kullanımının teşvik edilmesi için uygun
mekanizmalar oluşturulur.

(3) Kurum ve kuruluşların kendi mevzuatları çerçevesindeki gelirleri; iklim
yatırımlarını yapmak, yaptırmak veya teşvik etmek ile iklim yatırımlarının risk algısını ve
borçlanma maliyetlerini azaltmaya yönelik olarak sigortacılık araçlarının geliştirilmesini
desteklemek, yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası aracı ihraçlarını teşvik etmek, garanti
temini ile hibe ve finansman maliyeti desteği de verebilecek şekilde finansal araçların
geliştirilmesi ve bunların uygulanmasını desteklemek amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların
görevleri dahilinde kullanılır.

 

(4) Yeşil dönüşüm ve iklim değişikliği ile mücadele desteklerinin kullanımında yıllara
sari taahlıütlerin stok tutarı; her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen
yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle hesaplanan kesinleşmiş son dört yıl özel gelir
gerçekleşme toplamının iki katını geçemez.

(5) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar; Hazine ve Maliye Bakanlığı ve
Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Bakanlık
tarafından belirlenir.

İKİNCİ BÖLÜM
Cezai Hükümler

İdari nitelikteki yaptırımlar
MADDE 14- (1) Sera gazı emisyonlarımn takibine ilişkin yasaklara veya sınırlamalara

aykırı olarak;
a) Doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sunmayanlara, 500.000

Türk lirasından 5.000.000 Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Bu bendin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, tesislerin kurulu kapasitesine göre ihtiyatlı olarak
hesaplanan yıllık emisyonu göz önünde bulundurularak yönetmelikle belirlenir.

b) ETS kapsamında olan işletmelere (a) bendindeki cezalar iki kat olarak uygulanır.
(2) Ozon tabakasını incelten maddelere ilişkin mevzuatla belirlenen usul ve esaslara,

yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak;
a) Ozon tabakasını incelten maddeleri kullanan, ithal eden, ticaretini yapan ve piyasaya

arz edenlere 2.500.000 Türk lirası,
b) Ozon tabakasını incelten maddeleri içeren ürünlere veya ekipmana bakım, onarım ve

servis amaçlı hizmet veren gerçek ve tüzel kişilere 250.000 Türk lirası,
c) Ozon tabakasını incelten maddeleri içeren ürünlerin veya ekipmanın etiketlenmesi

hükümlerine uymayanlara 120.000 Türk lirası,
idari para cezası verilir.
(3) Florin sera gazlarına ilişkin usul ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı

olarak;
a) Florlu sera gazlarını kullanan, ticaretini yapan ve piyasaya arz edenlere 2.500.000

Türk lirası idari para cezası verilir ve 3 aydan 6 aya kadar Hidroflorokarbon Kontrol Belgesi
verilmez.

b) Hidroflorokarbonları kotasız ve kotayı aşan miktarlarda ithal edenlere 1.000.000
Türk lirası idari para cezası verilir ve takip eden yıl, kotayı aşan miktar oranında kotasında
kesintiye gidilir.

c) Florlu sera gazları içeren kapların ve ürünlerin veya ekipmanların etiketlenmesi
hükümlerine uymayanlara 120.000 Türk lirası idari para cezası verilir.

ç) Bildirim ve raporları veri tabanına süresi içerisinde girmeyen ya da verileri
güncellemeyenlere 120.000 Türk lirası idari para cezası verilir.

d) Florlu sera gazı içeren veya çalışması bu gazlara dayanan ekipmana müdahale eden
gerçek ve tüzel kişilere 120.000 Türk lirası idari para cezası verilir.

 

(4) Emisyon Ticaret Sistemine ilişkin usul ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara
aykırı olarak;

a) Sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin mevzuat kapsamında doğrulanmış sera gazı
emisyon raporunun zamanında sunulmaması durumunda, işlem kayıt sistemindeki hesaplarda
yer alan tahsisatlar üzerinden teslim yükümlülüğünün ifası dışında işlem yapılması engellenir.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun sunulmasıyla birlikte hesaplardaki engel kaldırılır.
Raporun sunulması ile hesaplardaki engelin kaldırılması, idari para cezasının uygulanmasına
engel teşkil etmez.

b) ETS kapsamına dahil olan işletmelerden sera gazı emisyon izni almadan faaliyet
gösteren veya süresi biten veya iptal edilen sera gazı emisyon izni ile faaliyetlerine devam
edenlerden;

1) Doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu bulunan işletmelere, Başkanlığa son beş
yıl içerisinde sunulan en yüksek emisyon değerine sahip raporda yer alan her bir ton
karbondioksit eşdeğeri emisyon miktarı başına 5 Türk lirası,

2) Doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporu bulunmayan işletmelere ise 1.000.000
Türk lirasından 10.000.000 Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Doğrulanmış sera gazı
emisyon raporu bulunmayan işletmelere uygulanacak cezalarda sektör ve kapasite olarak
doğrulanmış sera gazı emisyon raporu bulunan eşdeğer işletmelere göre değerlendirme
yapılması esastır. Bu alt bendin hangi hâllerde ve hangi kapasitedeki tesise uygulanacağına
ilişkin miktar ve esaslar Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

c) ETS’ye ilişkin süresi içerisinde yükümlü olunan miktarda tahsisat tesliminde
bulunmayanlara teslim edilmeyen her bir tahsisat için doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun
ait olduğu yılın son 3 ayma ait birincil piyasa ağırhidı ortalama tahsisat fiyatı ile son 3 ayına ait
ikincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatının yüksek olanının 2 katı karşılığına denk gelecek
şekilde idari para cezası uygulanır.

ç) ETS kapsamındaki tahsisatlarını teslim etme yükümlülüklerini her yıl için en az %80
kadarını süresi içerisinde 3 yıl üst üste yerine getirmeyen işletmelerin sera gazı emisyon izni
iptal edilir ve yeni sera gazı emisyon izni 3 aydan 6 aya kadar verilmez.

(5) 11 inci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen proje
sahiplerine, 120.000 Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezası projenin kayıt
yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

(6) Bu Kanunda öngörülen bilgi, belge ve veri verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen
veya yanıltıcı beyanda bulunan gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine 170.000 Türk lirası
idari para cezası verilir.

(7) Bu Kanuna tabi faaliyetler kapsamında, elektrik piyasası mevzuatının ilgili
maddelerinin ihlali hâlinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 6446 sayılı Kanun
ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde idari yaptırım uygulanır.

(8) Bu maddenin uygulanmasında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
ile diğer kanunların fiilin suç oluşturması hâline ilişkin hükümleri saklıdır.

(9) Bu Kanunda belirtilen idari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin
söz konusu cezaların ilgilisine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir
kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir.

(10) Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara
söz konusu aykırı faaliyeti düzeltmek için Bakanlıkça bir defaya mahsus olmak üzere ve bir yılı

 

aşmamak koşuluyla süre verilebilir. Verilen süre sonunda aykırılık düzeltilmez ise faaliyet,
aykırılık düzeltilene kadar Bakanlıkça kısmen veya tamamen durdurulur. Süre verilmesi ve
faaliyetin durdurulması, bu Kanunda öngörülen idari para cezalarının uygulanmasına engel
teşkil etmez.

(11) Bu Kanun kapsamında her bir fiil için uygulanacak idari para cezası miktarı
50.000.000 Türk lirasını geçemez.

Denetim ve yaptırımlarda yetki
MADDE 15- (1) 6446 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunda yer

alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak idari yaptırıma bağlanan
fiillere ilişkin denetleme yetkisi Başkanlığa aittir. Yerinde inceleme ve denetim yapılması
gereken durumlarda, gerekli görülmesi hâlinde denetleme, Başkanlığın ilgili birimleri ile iş
birliği içerisinde Başkanlık adına Bakanlık taşra teşkilatı tarafından yerine getirilir.

(2) İlgililer; denetimlerde gerekli ortamın sağlanması ve istenilen tüm bilgi ve belgeler
ile iklim değişikliğine neden olabilecek faaliyetlerle ilgili olarak, kullandıkları hammadde,
yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar, emisyon miktarlan, acil durum planları, izleme sistemleri ve
sera gazı emisyon raporları ile diğer bilgi ve belgelerin talep edilmesi hâlinde Başkanlığa veya
yetkili denetim birimine vermek, denetim esnasında her türlü kolaylığı göstermek veya
yetkililerin yaptıracakları analiz ve ölçümlerin giderlerini karşılamak zorundadırlar.

(3) Bu Kanunda öngörülen idari yaptırım kararlarını verme yetkisi Başkanlığa aittir.
İdari yaptırımların uygulanması, tahsili ve kanun yolları
MADDE 16- (1) Bu Kanunda öngörülen idari yaptırımların uygulanmasını gerektiren

fiillerle ilgili olarak Başkanlıkça nitelikleri ve kapsamı yönetmelikle belirlenerek
yetkilendirilen denetim elemanlarınca bir tutanak tanzim edilir. Bu tutanak Başkanlığa intikal
ettirilir. Başkanlık, tutanağı değerlendirerek gerekli idari yaptırım kararını verir. İdari yaptırım
kararı, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre Başkanlık tarafından
ilgiliye tebliğ edilir.

(2) İdari yaptırım kararları hakkında idari yargıda Başkanlığa karşı dava açılabilir. Dava
açılması idarece verilen cezanın tahsilini durdurmaz.

(3) İdari para cezalarının tahsil usulü hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BOLUM
Çeşitli ve Son Hükümler

Düzenleyici işlemler ve çeşitli hükümler
MADDE 17- (1) Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, bu Kanunun uygulanmasına

ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça belirlenir.
(2) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre

Kanununun, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun, 6446 sayılı Kanunun,
4628 sayılı Kanunun ve diğer kanunların ilgili hükümleri niteliğine uygun düştüğü ölçüde
uygulanır.

 

Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE 18- (1) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun;
a) 12 nci maddesinin birinci fıkrasına “Bakanlıkça;” ibaresinden sonra gelmek üzere ”

İklim Değişikliği Başkanlığına,” ibaresi eklenmiştir.
b) 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (çç) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin altıncı fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“r) Emisyon Ticaret Sistemine ilişkin olarak 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik

Piyasası Kanunu ve diğer kanunlarla Kuruma verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak.”

(3) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 16 ncı maddesine
sekizinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş ve sonraki fıkra buna göre
teselsül ettirilmiştir.

“(9) EPİAŞ tarafından işletilen veya mali uzlaştırması gerçekleştirilen Emisyon Ticaret
Sistemi piyasası da dahil tüm piyasalara ve ikili anlaşmalara ilişkin olarak piyasa bozucu
davranışta bulunulduğunun veya bu tür bozucu etkilere yol açabilecek girişimlerin saptanması
hâlinde, ihlalin ağırlığına göre, Kurum tarafından gerçek kişilere iki milyon Türk Lirasına, tüzel
kişilere ise yirmi milyon Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak bu fiilin işlenmesi
suretiyle bir menfaat temin edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi hâlinde verilecek idari para
cezasının tutarı, bu menfaat veya zararın iki katından az olamaz. Piyasa bozucu davranış türleri
ile piyasa bozucu davranışların önlenmesi amacıyla, ilgililer hakkında piyasada faaliyet
gösterme yetkilerini, geçici olarak kısmen veya tamamen durdurmak dâhil, piyasanın etkin ve
sağlıklı işleyişini teminen gerekli her türlü tedbirin alınmasına ve uygulanmasına ilişkin usul
ve esaslar ile idari para cezası tutarının tespitinde dikkate alınacak hususlar Sermaye Piyasası
Kurulunun görüşü alınarak Kurum tarafından yönetmelikle düzenlenir.”

Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) ETS tamamen uygulanmaya başlanmadan önce pilot dönem

uygulaması yapılır. Pilot uygulama döneminin kapsamı, süresi ve uygulamaya ilişkin usul ve
esaslar ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşü alınarak Karbon Piyasası
Kurulunca belirlenir. Pilot uygulama döneminde, bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerin yerine
getirilmemesi sebebiyle tesis edilen idari para cezaları %80 oranında indirilmek suretiyle
uygulanır.

(2) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 yıl içerisinde ETS kapsamı
dahilinde yer alacak işletmeler sera gazı emisyon izni almak zorundadır. Üç yıllık süre
içerisinde işletmelerin; ETS kapsamında faaliyetlerine devam edebilmeleri için, bir kereye
mahsus olmak üzere sera gazı emisyon izinlerinin olduğu kabul edilir. Gerekli görüldüğü
takdirde Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık; bu fıkrada yer alan süreyi,
bitim tarihlerinden itibaren iki yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

(3) Bu Kanunun 14 üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen ceza hükmü.
Başkanlığın karbon kredisi kayıt sistemini oluşturması ve Kanunun 11 inci maddesinin beşinci
fıkrası gereği Başkanlıkça belirlenen sürenin resmi internet sitesinde duyurulmasıyla
uygulanmaya başlar.

 

GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Kanunun 5 inci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen mevzuata
ve planlama araçlarına ilişkin hazırlama ve uyarlama yükümlülükleri ilgili kurum ve
kuruluşlarca en geç 31/12/2027 tarihine kadar yerine getirilir. Cumhurbaşkanı; bu fıkrada yer
alan süreyi bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

(2) Bu Kanunun 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen yerel iklim değişikliği
eylem planlan, en geç 31/12/2027 tarihine kadar hazırlanır. Bakanlık; bu fıkrada yer alan süreyi,
bir yıla kadar uzatmaya yetkilidir.

Yürürlük
MADDE 19- (1) Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 20- (1) Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

 

Türkiye İklim Kanunu Gerekçesi

GENEL GEREKÇE

İklim değişikliği küresel bir tehdit olarak tüm dünyada ve ülkemizde artarak etkisini
göstermektedir. Bu durum, ülkelerin alışkanlıklarını ve önceliklerini ekonomik, sosyal ve
hukuksal açıdan değiştirmektedir. Yeni kavramlar ve yeni anlayışlarla iklim değişikliği yeni bir
boyut kazanmaktadır.

Ülkemiz; Akdeniz havzasında yer alması, coğrafi konumu ve gelişmekte olan ülke
seviyesi nedenleriyle iklim değişikliğinden en çok etkilenecek ülkeler arasında yer almaktadır.
Bu sebeple düşük karbon ekonomisine geçiş, sera gazı emisyonlarına sebep olan tüm sektörlerde
yeşil dönüşümün sağlanması ile iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum kapasitesinin artıniması
önem arz etmektedir. Kuraklık, afet, gıda güvenliği, olağanüstü hava olaylan gibi etkilerin
giderek artarak varoluşsal tehdit oluşturması iklim değişikliğiyle mücadele noktasında geç
kahnmamasım gereldi kılmaktadır.

İklim değişikliğinin neden olduğu afetlerin önlenmesi, bu alandaki iş birliklerinin
güçlendirilmesi, kayıp ve zararlann giderilmesi ve bunların iklim değişikliğinin neden olduğu
adaletsizliği ortadan kaldıracak şekilde gerçekleştirilmesi yapılan mücadelenin somut adımları
olmaktadır.

İklim değişikliğinin de etkisiyle değişen ve dönüşen dünyada, bu dönüşümün aynı
zamanda fırsatlar sunduğu ve bazı sektörlerde olumlu etkiler yaratabileceği gerçeği de göz ardı
edilmemelidir.

Ülkemiz, BM İldim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine (BMİDÇS) 2004 yılında ve Paris
Anlaşmasına da 2021 yılında taraf olmuştur. Bu gelişmeler kapsamında ülkemizin 2053 Net Sıfır
Emisyon Hedefi de ortaya konularak; küresel iklim değişikliği ve ozon tabakasının incelmesi ile
ilgili tedbirlerin alınmasına ve yeşil kalkınmaya yönelik plan, politika ve stratejilerin
belirlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmalaıı yapmak, gerekli müzakereleri
gerçekleştirmek ve diğer kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak üzere Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı kurulmuştur.

Başkanlığın kurulması akabinde mücadeleye ilişkin somut hedeflerin yer aldığı Ulusal
Katkı Beyanı, iklim değişikliği azaltım stratejisi ve eylem plam, iklim değişikliği uyum stratejisi
ve eylem planı ile uzun dönemli iklim stratejisi hazırlanarak uygulamalar yapılmıştır. Ancak bu
eylemlerin izlenmesi, toplum tarafmdan benimsenmesi ve uygulamaların iyileştirilmesi,
uluslararası sözleşmelerin iç hukukumuza aktarımı ve en önemlisi iklim değişikliği ile
mücadelenin bir an önce yasal zemine oturtulması amacıyla İklim Kanununa ihtiyaç
duyulmaktadır. Bu doğrultuda Teklifte;

❖ Coğrafi alan ya da sektör gibi herhangi bir ayrım gözetmeksizin karşı karşıya
kaldığımız iklim değişikliği konusunda; tüm kamu kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel
kişilerin iş birliği içerisinde sorumlulukları ve yükümlülükleri yer almaktadır.

❖ 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefinin gerçekleştirilmesi için sera gazı emisyonlarının
azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri belirlenmeye çalışılarak kamu kurum ve
kuruluşlarına kendi faaliyetlerini, Ulusal Katkı Beyanı ve strateji belgelerindeki eylemlerle
uyumlu olacak şekilde gerçekleştirmeleri için sorumluluklar verilmektedir. Bu bağlamda;

> Yerelin ihtiyaçlarını ve risklerini belirleyerek hazırlanacak yerel iklim değişikliği
eylem planlarının tüm yerel yönetimleri içine alarak bütüncül ve iş birliğiyle
hazırlanması hedeflenmektedir.

 

> Aynı zamanda, döngüsel ekonomi yaklaşımıyla uyumlu olacak şekilde
yenilenebilir enerji ve temiz teknolojilerin kullanımının artırılması ile yutak
alanların ve korunan alanların korunarak artırılması hedeflenmektedir.

> Sıfır atık sisteminin uygulanması ve yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.
> İklim değişikliğinin ekosistemlere ve biyolojik çeşitliliğe etkilerinin azaltılması ve

sürdürülebilir ekosistem yönetimi için tedbirler alınmasına ilişkin hükümler
düzenlenmektedir.
❖ Belirtilen düzenlemelerin yanı sıra, ülkemizde yeni uygulanmaya başlayacak

Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve karbon kredileri ile ilgili düzenlemeler yapılarak kapsam
dahilindeki işletmelerin sera gazı emisyon izni almaları zorunlu hâle getirilmektedir.

❖ Ticaret Bakanlığınca Sımrda Karbon Düzenleme Mekanizmasının ülkemiz için de
kurulması öngörülmektedir.

❖ îklim değişikliği ile mücadelede önemli mihenk taşlarından biri olan yeşil
yatırımların belirlenmesine yönelik; iklim finansmanın, iklim değişikliğiyle mücadele
teşviklerinin ve Türkiye Yeşil Taksonomisi çahşmalarımn yasal zemini oluşturulmaktadır.

❖ Aynı zamanda, iklim değişikliğinin yarattığı risklerin azaltılması ve ortaya çıkan
olumlu etkilerden etkin bir şekilde faydalanılması hedeflenmektedir.

❖ Kanun Teklifinde toplumsal ve çevresel sürdürülebilirlik temel ilke olarak
benimsenmektedir. Bu bağlamda; doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilir yönetimi
teşvik edilmekte, toplumun iklim değişikliğine uyum kapasitesini artıracak eğitim ve
farkmdalık programlarının oluşturulmasına öncülük edilmektedir. Kanun ile birlikte, yerel
yönetimlerin ve özel sektörün iklim değişikliğiyle mücadeleye dair sorumlulukları daha net hâle
getirilerek tüm paydaşların iş birliği içinde hareket etmeleri sağlanmaktadır. Böylece,
ülkemizin iklim değişikliğine karşı direncinin artırılması, ekonomik büyüme fırsatlarının
değerlendirilmesi ve toplumun geleceğe hazırlanması amaçlanmaktadır.

❖ îklim değişikliği ile mücadelede koordinasyonun sağlanması ve gerekli iş ve
işlemlerin yürütülebilmesi için îklim Değişikliği Başkanlığının yetkileri ve gelirleri de
Kanunda tanımlanmaktadır.

❖ îklim değişikliği ile mücadelede yaptırımlar ve denetim mekanizmaları
düzenlenmektedir. Kanun Teklifiyle yeşil büyüme ve 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi
doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadelenin küresel ölçekte iş birliği ve azimle
gerçekleşeceği bilinci ve uluslararası yükümlülüklerimizin de yerine getirilmesi amacıyla
ülkemizin hukuki altyapısının geliştirilmesine yönelik sera gazı emisyonlanmn azaltım ve iklim
değişikliğine uyum faaliyetlerinin, planlama ve uygulama araçlarımn ve kurumsal çerçevenin
yasal dayanağının oluşturulması hedeflenmektedir. Böylece, hem ulusal hem de uluslararası
düzeyde ülkemiz iklim değişikliğiyle mücadelede öncü rol üstlenerek geleceğe dair somut ve
kalıcı bir katkı sunacaktır.

 

MADDE gerekçeleri

MADDE 1- Madde ile yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda
Kanunun amacı ve kapsamı belirlenmektedir.

MADDE 2- Madde ile Kanunda yer alan ve uygulamaya esas terimlerin tanımlarına yer
verilmiştir.

MADDE 3- Madde ile iklim değişikliği ile mücadelede uyulması gereken temel
ilkelerin belirlenmesi hedeflenmektedir. Söz konusu ilkeler aynı zamanda Kanunun
uygulanmasında yol gösterici olmaktadır.

Bu kapsamda;
(a) bendi ile insan haklarının ve çevre hukukunun ana ilkelerini de içinde barındıran

temel ilkelere, iklim değişikliğiyle beraber ortaya çıkan iklim adaleti ve adil geçiş gibi ilkeler
de eklenmektedir.

(b) bendinde ise, iklim değişikliği ile mücadelede azaltım ve uyum hedeflerinin
gerçekleştirilmesi için, kamu yararı gözetilerek alınacak tedbirlere ve düzenlemelere tüm
kurum ve kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerin uymakla yükümlü olduğu ve bu noktada
Anayasanın 56 ncı maddesi gereği çevreyi geliştirme, çevre sağlığını koruma ve çevrenin
kirlenmesini önleme ödevleri kapsamında yapılacak faaliyetler açısından herkesin sorumlu
olduğunun belirtilmesi amaçlanmaktadır.

(c) bendi ile, Başkanlık tarafından belirlenecek sektörlere ilişkin somut ve sayısal
hedeflerin yanı sıra, iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlanması amacıyla ulusal ve yerel
düzeyde belirlenecek eylem ve hedefler ile emisyon azaltımım destekleyecek, çevresel
bütünlüğü gözetecek ulusal veya uluslararası fınansal mekanizmaların yer alacağı Ulusal Katkı
Beyamnda ülkenin kalbnma önceliklerinin ve özel koşullarının göz önünde bulundurulacağı
öngörülmektedir. Bu aynı zamanda, iklim değişikliği ile mücadelede ülkelerin farklı
kapasiteleri ve sorumlulukları olduğunu kabul eden Birleşmiş Milletler îklim Değişikliği
Çerçeve Sözleşmesi ilkesine de uygundur.

MADDE 4- Maddenin birinci fıkrasında, iklim değişikliğiyle mücadele konusunda
kurumlarla etkin bir koordinasyonun sağlanması ve uluslararası yükümlülüklerimiz
doğrultusunda raporlamaların doğru şekilde hazırlanması amacıyla ilerlemelerin yıllık bazda
Başkanlıkça izleneceği belirtilmektedir.

İkinci fıkrasıyla, iklim değişikliğiyle mücadeleye tüm kurum ve kuruluşların, gerçek ve
tüzel kişilerin katılım sağlaması gerektiği vurgulanmakta, aynı zamanda iklim değişikliği ile
mücadelenin tek bir elden koordineli yürütülebilmesi amaçlanmaktadır. İklim Değişikliği
Başkanlığının 4 sayılı Cumlıurbaşkanlığı Kararnamesi ile verilmiş olan görevleri çerçevesinde
tüm koordinasyonu sağlaması ve gerekli tedbirlere yönelik planlama ve uygulama araçlarının
yaptırılması açısından görev tanımlaması yapılmaktadır.

Üçüncü fıkra ile, özellikle belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için tüm sektörlerde kamu
kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerin iş birliğinin önemi vurgulanmaktadır.

İklim değişikliği ile mücadelede sektörlerdeki tüm girdi ve çıktıların veri olarak
değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Bu veriler doğrultusunda ana hedefler ve politikalar
belirlenmektedir. Bu nedenle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik olarak ilgili mevzuat

gereğince paylaşılabilecek tüm bilgi, belge ve verilerin doğru ve zamanında paylaşılmasına
binaen dördüncü fıkra ile düzenleme yapılmaktadır. Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu üzerinden
yapılacak paylaşımlarda ilgili kurumların da mevzuat kapsamında veri paylaşımı
düzenlenmektedir.

Beşinci fıkrayla, iklim değişikliğinin dinamik bir yapıya sahip olması ve hızlı aksiyon
almayı gerektirmesi nedeniyle bürokratik işlemleri kısaltmak amaçlanmaktadır.

MADDE 5- İklim değişikliği ile mücadelede iki ana eksen mevcuttur: Sera gazı
emisyonlarının azaltımı ve iklim değişikliğine uyum. Uyum ve azaltım eylemleri birbirlerinin
alternatifi değil, birbirlerini tamamlayan unsurlardır.

Maddenin birinci fıkrası ile iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik politika, hedef ve
düzenlemelerin yer aldığı bir yasal düzenlemenin oluşturulması, kurumsal çerçevenin
belirlenmesi ve bütüncül olarak eylemlerin yürütülmesi hedeflenmektedir, 2053 Net Sıfır
Emisyon Hedefi, uzun dönemli iklim projeksiyonları, iklim değişikliği azaltım stratejisi ve
eylem planı ile Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı çalışmaları eş güdüm içerisinde
gerçekleştirilmekte olup, bu yapının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda sera gazı
emisyonlarının azaltım faaliyetlerinin, belirlenen strateji ve hedefler çerçevesinde
gerçekleşmesi amaçlanmaktadır.

İkinci fıkra ile ülkemizin açıkladığı 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi doğrultusunda;
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ve ilgili kurumların görüşü alınarak
kapsayıcı bir bakış açısıyla kamu kurum ve kuruluşlarının sera gazı azaltım politikalarının
belirlenmesi, Türkiye’nin yeşil dönüşüm hamlesinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir, çevreye
duyarlı büyüme hedeflerimizin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.

Üçüncü fıkra ile, kamu kurum ve kuruluşlarına yeşil büyüme hamlesi ve 2053 Net Sıfır
Emisyon Hedefine ulaşma yolunda Ulusal Katkı Beyanında ve Kanunda yer alan faaliyetler ve
politikalar doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadele hedeflerine ulaşabilmek için kendi
planlama araçlarında düzenleme yapma görevi verilmektedir. Net sıfır emisyon hedeflerine
ulaşmak amacıyla ilgili kurumların görev alanları dahilinde hazırlanacak olan strateji ve eylem
planlarımn ilgili tüm birimlerin katılım ve katkılarıyla ulusal ve bölgesel düzeyde dönemsel
olarak hazırlanması bu strateji ve eylem planlarının uygulanmasının gücünü artıracaktır.

Dördüncü fıkrada, katılım ilkesi gereğince kurum ve kuruluşların sera gazı
emisyonlarını azaltma yükümlülüklerinin Ulusal Katkı Beyanında yer alan sektörler
bağlamında genel çerçevesi çizilerek özellikle enerji, su ve hammadde verimliliği, kirliliğin
kaynağında önlenmesi, karbon ayak izinin azaltılması, alternatif temiz veya düşük karbonlu
yakıtların ve hammaddelerin kullammı, temiz teknolojilerin kullanımının ve sıfır atık
uygulamasının yaygınlaştırılmasına yönelik hükme yer verilmektedir. Azaltım politikalarının
geliştirilmesinde adil geçiş gerekliliklerinin göz önüne alınması da madde metninde yer
almaktadır.

Beşinci fıkra ile, doğrudan veya dolaylı faaliyetler ile atmosfere salman sera gazlarının
telafi edilmesi amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların karbon dengeleme mekanizmasını
kullanması, yutak alanların ve korunan alanların korunarak arttırılması amaçlanmaktadır.

MADDE 6- Ülkemizin de taraf olduğu Paris Anlaşmasının 2 nci maddesi, iklim
değişikliği ile mücadele kapsamında “iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine uyum kabiliyetini
artırmak, iklim direncini güçlendirmek” prensibini benimsemekte ve 7 nci maddesi ile de

 

Küresel Uyum Hedefi oluşturulmaktadır. Küresel Uyum Hedefi, dünyayı uyum kapasitesini
artırmaya, direnci güçlendirmeye ve iklim değişikliğine karşı kırılganlığı azaltmaya
yönlendiren Paris Anlaşmasının önemli bir bileşenidir.

Birinci fıkrada iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılmasının, iklim değişikliği kaynaklı
risklerin ortadan kaldırılmasının ve buna yönelik tedbirlerin alınması ile risk faktörlerinin
yönetilmesinin; Ulusal Katkı Beyanı, 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi, Başkanlık
koordinasyonunda hazırlanan iklim değişikliğine uyum strateji ve eylem planları ile uzun
dönemli iklim değişikliğine uyum politikalarının ülke politikalarıyla bütünleştirilmesine bağlı
olduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda madde ile iklim değişikliği ile mücadele
yöntemlerinden biri olan iklim değişikliğine uyum faaliyetleri ile ülkemizin ve toplumun iklim
değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı dirençli olması hedeflenmektedir, tklim değişikliğine
uyumun çok disiplinli yaklaşımlar içermesi uyum sürecinin kapsayıcılığını ve başarısını
etkileyebilecek önemli faktörlerdendir.

İkinci fıkra ile ülkemizin açıkladığı 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi doğrultusunda;
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ve ilgili kurumların görüşü alınarak
kapsayıcı bir balcış açısıyla kamu kurum ve kuruluşlarının iklim değişikliğine uyum
politikalarımn belirlenmesi, Türkiye’nin sürdürülebilir ve çevreye duyarlı büyüme hedeflerinin
gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.

Etkilenebilirlik ve risk analizleri, uyum çabalarında bütün sektörlere veri sağlamaktadır.
Böylelikle gelecekte öngörülen iklim değişikliğine bağlı olasılıkları daha detaylı görmek
mümkün olacaktır. Üçüncü fıki’a ile, kurumlar ve sektörlerin bu verileri uyum planlarında ve
faaliyetlerinde kullanmaları ve böylece eylemlerin başarısımn artması hedeflenmektedir.

Dördüncü fıkra ile, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına su kaynaklarının korunması,
verimli kullanılması, su kalitesinin sağlanması gibi hususlarda su yönetimi yükümlülüğü
verilerek iklim değişikliğinin önemli bir boyutu olan su taşkınları, kuraklık ve su kıtlığı gibi
doğal afetlerin etkilerini minimize etmek amaçlanmaktadır.

Beşinci fıkra ile, ülkemizin sahip olduğu zengin biyolojik çeşitlilik ile genetik
kaynakların korunması amaçlanmaktadır. Denizel ve karasal korunan alanların artırılmasına
ilişkin olarak Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi açık bir inisiyatif ortaya
koymaktadır. İklim değişikliğine karşı adeta bir müttefik ve tampon bölge görevi gören bu
alanlann korunması ve sürdürülebilir yönetimi iklim değişikliğine uyumun modem bir
enstmmamdır. Bu bağlamda, ekosistem hizmetlerinin iklim değişikliği kaynaklı tehlikelerden
nasıl etkileneceğinin belirlenmesi ve özellikle ekonomik katkısı da bulunan ekosistemlerin
korunması amacıyla değişen iklim koşulları sebebiyle gözlemlenen hastalıkların tespiti ve
önlenmesi önem arz etmektedir. Aynı zamanda, çölleşme ve erozyon sadece çevresel bir
problem olmayıp, ekonomiyi ve kalkınmayı da olumsuz yönde etkilemektedir. Çölleşme ve
erozyon; toprağın verimliliğini azaltmakta, gıda üretiminin azalmasına, işsizliğe, zomnlu
göçlere, anlaşmazlıklara zemin hazırlamakta, gıda ve güvenlik problemi olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu nedenle, çölleşme, arazi bozulumu ve erozyonla mücadele kapsamında strateji
ve politikalar oluşturmak, ağaçlandırmak, toprak muhafazasını sağlamak, doğa temelli
çözümler ve uygulamalar gerçekleştirmek önem arz etmektedir.

İklim değişikliğinin etkilerinin doğrudan gözlemlendiği alanlardan biri de tarım
sektörüdür. Bu bağlamda, iklim değişikliğine dirençli ürünlerin yetiştirilmesine ilişkin
politikaların üretilmesi ve gıda güvenliğinin sağlanması uyum faaliyetlerinin en önemli

 

araçlarındandır. Altıncı fıkra ile, madde kapsamındaki tüm uygulamaların tarım sektörü
açısından ele alınarak iklim değişikliğine dirençli, doğadan ilham alan, desteklenen veya
doğadan kopyalanan, uygun maliyetli, aynı anda çevresel, sosyal ve ekonomik faydalar
sağlayan ve dayanıklılık oluşturmaya yardımcı olan faaliyetlerin uygulanması
amaçlanmaktadır. Aynı zamanda, doğa temelli çözümlerle ekosistemlerin direncini artırarak
ekosistem hizmetlerinin devamlılığının sağlanması hedeflenmektedir. Doğa temelli çözümler;
iklim değişikliği, gıda güvenliği, su güvenliği gibi sorunların çözümüne fayda sağlayarak
küresel ölçekte sürdürülebilir kalkınma amaçlarını ve uygulamalarını desteklemektedir.

Yedinci fıkra ile, iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin yaşanabilecek kayıpların ve
zararların en aza indirilmesi ve mümkünse yaşanmaması adına erken uyarı sistemleriyle afet
yönetiminin etkin ve efektif uygulanması hedeflenmektedir.

MADDE 7- Madde ile iklim değişikliği ile mücadelede ortaya konulan hedefler
bağlamında somut adımlar atılmasına yönelik planlama araçları belirlenmiştir.

Birinci fıkra ile iklim değişikliği unsurlarının, boşluğa yer vermeden üst politika
belgeleri olan ve kurum ve kuruluşlarca hazırlanan plan, program, strateji, eylem planı ve sair
politika belgelerinde esas alınması gerektiği belirtilmektedir.

İkinci fıkra ile, 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi dikkate alınarak, önümüzdeki dönemde
ülkemizin iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerini belirlemek ve bu kapsamda yürütülecek
faaliyetleri tasarlamak amacıyla tüm paydaşların katılımıyla iklim değişikliği stratejisi ve eylem
planlarının hazırlanması, güncellenmesi ve dönemsel olarak yol haritasının oluşturulması
amaçlanmaktadır.

İnsan nüfusunun giderek daha büyük miktarının yaşadığı kentler, hem küresel
emisyonların büyük miktarının kaynağı hem de iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinin birçok
açıdan mağduru olmaktadır. Bu doğrultuda, emisyonların merkezi politikalarla azaltılmasının
yanında uygulamanın yerelde geliştirilmesi ve iklim değişikliğinden coğrafi, ekonomik ve
toplumsal açıdan etkilenebilirlik ve risk analizlerine göre farklı tedbirlerin alınması amacıyla,
tüm dünyada yerel iklim değişikliği planlamalarının sayısı giderek artmaktadır. Bu açıdan
üçüncü fıkra ile merkez yönetim ile iş birliği içerisinde, yerelin ihtiyaçlarını, risklerini ve
tehditlerini belirlemek amacıyla İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulması, Kurul’un
çalışma usul ve esaslanmn mevzuatla belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Dördüncü fıkra ile, bölgenin ihtiyaçlarına göre hazırlanacak yerel iklim değişikliği
eylem planlarının tüm yerel yönetimleri içine alarak bütüncül ve iş birliğiyle hazırlanması
hedeflenmektedir. Net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak amacıyla hazırlanacak olan strateji ve
eylem planlarının ilgili tüm birimlerin katılım ve katkılarıyla hazırlanması bu strateji ve eylem
planlarının uygulanmasının gücünü artıracaktır. Ulusal düzeyde hazırlanacak olan strateji ve bu
stratejilere bağlı olarak hazırlanan yerel eylem planlarının dönemsel olarak hazırlanması,
uygulamamn başarısımn izlenmesi ve daha sonraki dönemlerin daha azimli bir şekilde devam
ettirilmesi açısından önem arz etmektedir.

Beşinci fıkra ile, sektörel etkilenebilirlik ve risk analizi çalışmalarının iklim değişikliği
kaynaklı günümüzde yaşanan ve gelecekte karşılaşılabilecek tehditler ve sektörel risklere
yönelik belirsizliği minimum düzeye indirmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca ülkemizdeki başta
kamu kurumlan olmak üzere özel sektör tarafından gerçekleştirilecek yatırımlara dayanak
oluşturacak olan iklim modelleri çalışması, ülkemizin iklim dirençliliğini artırmada en önemli
girdilerden biri olacaktır.

 

MADDE 8- Madde ile iklim değişikliğinin uygulama araçlarına ilişkin düzenleme
yapılmaktadır. İklim değişikliği ile mücadelede planlama araçlarının uygulanması için bazı
enstrümanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar da Paris Anlaşmasımn 9, 10 ve 11 inci
maddelerinde ayrı ayrı belirtilen; iklim finansmanı, teknolojinin geliştirilmesi ve transferi ile
kapasitenin geliştirilmesi araçlarıdır.

Maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde, ülkemizin yeşil dönüşümüne hız kazandıracak
uygulamaların kanuni dayanağını sağlamak üzere iklim finansmanı ve iklim değişikliği teşviki
mekanizmalarının, yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası araçlarının kullanımının esas
olduğu belirtilmektedir. Böylece, uyum ve azaltım projeleri arasındaki dengeyi gözeterek
sektörlerin ihtiyacına göre finansmanın ve teşviklerin sağlanması ve yönlendirilmesi
hedeflenmektedir.

Yeşil büyümenin gerçekleşmesinde önemli mihenk taşlarından biri olan döngüsel
ekonomi ve sıfır atık uygulamaları ürünlerin yeniden kullanımım ve geri kazanımını
sağlamaktadır. Bu minvalde, fıkranın (b) bendinde, bu uygulamalara yönelik destek
mekanizmalarının da geliştirileceği hüküm altına alınmaktadır.

Fıkranın (c) bendinde, yeşil yatırımların ülkemize çekilmesi ve ilgili tüm politika
alanlarında yeşil dönüşümün desteklenmesini hedefleyen Türkiye Yeşil Taksonomisinin
uygulamasımn gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bununla beraber, bentte İklim Değişildiği
Başkanlığının koordinasyon ve uygulama görevleri kapsamında iklim değişikliği fmansmamna
ilişkin sorumlulukları belirlenmektedir.

Fıkranın (ç) bendi ile, Türkiye Gümrük Bölgesinde ithal edilen malların gömülü sera
gazı emisyonlarını ele almak için Ticaret Bakanlığınca Sınırda Karbon Düzenleme
Mekanizması kurulabileceği ile SKDM’ye ilişkin raporlama kapsam, içerik, usul ve esaslarının
Bakanlığın uygun görüşüyle Ticaret Bakanlığı tarafından belirleneceği düzenlenmektedir.
AB’nin iklim, enerji, arazi kullammı, ulaşım ve vergilendirme politikalarının ara hedef olarak
2030 yılına kadar %55 emisyon azaltımını sağlayacak şekilde revizyonu için “Fit for 55” teklif
paketi Avrupa Komisyonunca 14 Temmuz 202rde kabul edilmiştir. Söz konusu paket
içerisinde, Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) ile ülkemiz ticareti bakımından öne çıkan
hususlardan biri olan, SKDM mevzuatı da açıklanmıştır. AB, bu mekanizma ile yeşil
dönüşümün yaratacağı maliyet karşısında Avrupa’nın rekabetçiliğinin korunması ve AB’deki
üretimin, emisyon azaltım hedefi AB’den az olan ülkelere kaymasının önlenmesini
hedeflemektedir. Benzer şekilde küresel ölçekte iklim değişikliği ile mücadeleye destek
olabilmek ve aynı zamanda ülkemizdeki ticaretin ve sanayicinin korunmasını sağlayabilmek
amacıyla ulusal ölçekte SKDM’nin kurulması hedeflenmektedir. Uluslararası güncel
gelişmelerin takibi ile içeriği, usul ve esası ikincil mevzuatla belirlenecek olan SKDM,
Başkanlık ve Yeşil Mutabakatın koordinasyonunu sağlayan Ticaret Bakanlığımn iş birliği ile
geliştirilmektedir.

İkinci fıkranın (a) bendi ile, gelecek yatırımların ve uygulamaların şekillendirildiği bu
Kanun kapsamında yapılacak planlama ve uygulama araçlarının en yeni ve temiz teknolojiler
kullanılarak yerine getirilmesi hedeflenmektedir.

İklim Değişikliği Başkanlığının 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 792/D
maddesinde yer alan “İklim değişikliği konusunda teknolojileri ve yenilikçi çözümleri
araştırmak ve bu kapsamda çalışmalar yürüten ulusal ve uluslararası kuruluşlarla koordinasyon
sağlamak, kavramsal çalışmaları yürütmek, kılavuzlar ve rehber dokümanlar hazırlamak.”

 

görevi doğrultusunda bu alanda öncülük etmesi amacıyla ikinci fıkranın (b) bendi ile
yetkilendirme yapılmaktadır.

Aynı fıkranın (c) bendi ile, yeni teknolojilerin gelişmesi, bunlara yönelik araştırma
geliştirme çalışmalarının yapılması ve dünyaya, ülkemizin örnek olması açısından enstitülerin,
araştırma ve uygulama merkezlerinin kurulması amaçlanmaktadır.

Üçüncü fıkra ile, iklim değişikliği ile mücadelede en önemli araçlardan biri olan
bilinçlendirmenin doğru şekilde yapılabilmesi için kamuoyu farkmdalığmın geliştirilmesi ve
kapasite artırımının sağlanmasına yönelik faaliyetlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Aynı zamanda, iklim değişikliği ile mücadelede geleceğe yönelik adımlar atılabilmesi
için gençlik katılımının en önemli faktörler arasında yer aldığı uygulamalara vurgu yapılarak
bilimsel çalışmaların altyapısının oluşturulmasına yönelik düzenlemelerin yapılması
hedeflenmektedir.

Dördüncü fıkra ile, maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların, ilgili kamu kurum
ve kuruluşlun tarafmdan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görüşünün
almaralc düzenleneceği hükme bağlanmaktadır.

MADDE 9- SKDM, AB sınırlan içerisinde üretilen belli ürün grupları için ETS’ye bağlı
olarak yansıyan karbon maliyetlerine eşdeğer bir maliyetin üçüncü ülkelerden ithal edilen
ürünlere de aynı şekilde uygulanması esasına dayanmaktadır. En büyük ticari ortağımız olan
Avrupa Birliği tarafından uygulanmaya başlayan bu düzenleme kapsamında üçüncü ülkelerde
ödenen karbon maliyetleri ölçüsünde ithalatçıya karbon maliyetinde indirim sağlanacaktır.
Ülkemizde ETS aracılığıyla doğrudan karbon fıyatlandırma uygulamasının başlamasıyla
AB’ye ödenmesi gereken karbon maliyetinin ülkemizde kalması ve sektörlerin yeşil
dönüşümüne katkı sağlanması hedeflenmektedir. Özetle ihracatçımız, AB’de oluşacak bir ton
karbondioksit fiyatı karşılığında, ülkemizde bir karbon fiyatı ödememiş ise, AB fiyatının
tamamını ödemek durumunda kalacak, eğer ülkemizde ödediği bir karbon fiyatı var ise, AB
fiyatı ile ödediği fiyat arasındaki farkı ödeyerek maliyetini azaltma imkânı olacaktır.

Birinci fıkra ile Başkanlık tarafmdan ETS’nin kurulması ile esneklik mekanizmaları ve
piyasa istikrar mekanizmalarının geliştirilebileceğine yer verilmektedir. ETS, ülkemizin yeşil
büyüme vizyonu ile birlikte açıkladığı 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi doğrultusunda, sera gazı
emisyonlarının piyasa temelli mekanizmalar ile maliyet etkin olarak azaltılmasını öngören
uygulamalardan biri olan piyasa temelli bir araçtır. ETS’yle, sera gazı emisyonlarında azaltım
yapılmasına yönelik yüksek maliyetli yatırım yapmaya karşın ticaret yapma seçeneğiyle düşük
maliyetli yatırım yapmak ve ekonomik baskıyı azaltmak amaçlanmaktadır. 2024-2026 Orta
Vadeli Program’da, ülkemizde SKDM’ye uyum kapsamında etkin işleyen bir Ulusal Emisyon
Ticaret Sistemi geliştirileceği ifade edilmekte; karbon fıyatlandırma araçlarının kalkınma ve
yatırım ortamı üzerinde yol açacağı ekonomik ve sosyal etkilerin analiz edileceği
belirtilmektedir. Bu itibarla, ETS’nin kurulması ülkemizin Orta Vadeli Programına uygunluk
göstermektedir. Ayrıca, ETS’nin etkin, verimli ve güvenli bir şekilde tesis edilmesini ve
işletilmesini sağlamak amacıyla denkleştirme, bankalama, ödünç alma gibi süreçleri ifade eden
esneklik mekanizmaları ile, fiyat dalgalamna ve manipülasyonu önlemeyi teminen piyasa
istikrar mekanizmasının geliştirilmesine olanak tanınmaktadır.

İkinci fıkra ile, piyasa işletmecisinin, ETS piyasasına ilişkin piyasanın yürütücülüğünü
üstlenerek piyasanın organizasyonunu sağlaması ve piyasaya ilişkin işlemlerin yerine
getirilmesinden sorumlu olması hedeflenmektedir.

 

üçüncü fıkra ile ETS’de yer alacak işletmelerin sera gazına neden olan faaliyetlerini
sürdürebilmeleri için sera gazı emisyon izni almaları hüküm altına alınmaktadır. AB’de
uygulanan prosedüre benzer bir uygulama ile işletmelerin üretim süreçleri ve sera gazı
emisyonlarına neden olan kaynaklar gibi temel bilgilere istinaden verilen sera gazı emisyon
iznine göre tesisler üretimlerini gerçekleştirecektir. Benzer şekilde yeni kurulan tesislerin de
üretim faaliyetlerine başlamadan önce sera gazı emisyon izni almaları öngörülmektedir.

Dördüncü fıkra ile sera gazı emisyon izninin geçerlilik süresi içerisinde tesisin
niteliğinde veya işleyişinde gerçekleşen değişiklikler ile sera gazı emisyon izni sahibi gerçek
veya tüzel kişilerde meydana gelecek değişiklikler sonucunda sera gazı emisyon izninin
güncellenmesi veya iptal edilmesi, Başkanlık tarafından çıkarılacak mevzuat ile ortaya konan
usul ve esaslara göre belirlenmektedir.

Beşinci fıkra ile yükümlü tesislerin, her bir ton karbondioksit eşdeğeri emisyonları kadar
tahsisatı teslim etmekle yükümlü oldukları belirtilmektedir. Tahsisatlar diğer ülke örneklerinde
olduğu gibi bir ton karbondioksit eşdeğerinde emisyon izni sağlamaktadır. Emisyon üst limiti
azami tahsisat sayısını işaret etmekte olup; ülkenin iklim değişikliği politikaları uyarınca
şekillenmektedir. Azaltım politikasımn gerçekleşebilmesi ve limitlerin aşılmaması burada
kritik öneme sahiptir. Emisyon üst limitinin aşılmamasını temin etmek amacıyla dünyadaki
Örneklerde olduğu gibi öncelikle tesisler; izleme, raporlama ve doğrulama sistemi ile
doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon verilerini sisteme girmektedirler. Buradaki verilerin
güvenilirliği bağımsız doğrulayıcılarla garanti altına alınmakta; söz konusu raporlar nispetinde
tesisler saldıkları yıllık emisyona tekabül edecek sayıda tahsisatı dönem sonunda sunmakla
mükelleftirler. Bu sayede idare, politika hedeflerinin gerçekleşmesini takip etmekte ve güvence
altına almaktadır. Yapılan düzenleme ile, işletmelerin doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon
değerine karşılık gelecek şekilde tahsisat tesliminde bulunulmasına ilişkin yükümlülüğün
yerine getirilmemesi durumunda uygulanacak ceza hükme bağlanmaktadır.

Altıncı fıkra ile sektörlerin ETS’ye geçişini kolaylaştınnak, yatırımların karbon
fıyatlandırması olmayan ülkelere kaçmasını önlemek amaçlarıyla ücretsiz tahsisat
sağlanabileceği hükme bağlanmıştır. Emisyon ticaret sistemlerinde, tahsisat dağıtımı temelde
açık artırma ve ücretsiz tahsisat olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilmektedir. Açık artırma
yönteminde belirli periyodlarda ihale edilen tahsisatlar en yüksek fiyatı veren ahcılarca
alınmaktayken, ücretsiz tahsisat, tarihsel emisyon verileri veya kıyaslama ölçütleri nispetinde
tesislere verilebilmektedir. Bu fıkra ile, ücretsiz tahsisat uygulamasının temel amacı olan
karbon kaçağının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Yedinci fıkra ile dönemsel emisyon üst limitini teşkil eden tahsisat miktarlannm
şeffaflık ilkesi çerçevesinde Resmî Gazete’de yayımlanması ile işletmelerin sonraki dönem için
gerçekleştirecekleri planlamalarında yeterli zamana sahip olmaları hedeflenmektedir.

Sekizinci fıkrada, ETS piyasasında işlem görecek tahsisatlara ilişkin iş ve işlemlerin
8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmadığına ilişkin hüküm
yer almaktadır. İhale süreçlerinin uzunluğu veya ihale süreçlerinin iptali gibi ihale mevzuatı
prosedürlerinin uygulanması (yasaklılık durumu, geçici ve kesin teminatlar, teklif zarflarının
usule uygun hazırlanması ve diğer işlemler gibi) dinamik bir yapıya sahip olan tahsisat
fiyatlarının ve ETS piyasası işlemlerinin etkilenmesine neden olacağından özellikle SKDM
açısından sanayicimizin ihracatını zorlaştırarak yükleneceği yükü de ağırlaştıracaktır. Bu da,
üretim ve istihdamda sorunlara, piyasa ekonomisi içerisinde aksaklıklara neden olabilecektir.

 

Aynı zamanda tahsisat süreçlerinin uzaması ve sekteye uğraması karbon fıyatlandırması
açısından da belirsizliğe neden olacaktır. Bu belirsizlik ve sanayici tarafından katlanılacak
ücretler, nihai aşamada ürüne yansıtılarak vatandaşa da yük getirecektir. Bu kapsamda madde
ile bu risklerin önüne geçilmesi hedeflenmektedir.

Dokuzuncu fıkra ile ETS kapsamında salımı yapılan her bir ton karbondioksit gazı için
bir adet tahsisatın dönem sonunda sunulması gerektiğinden sera gazı emisyonlarına ilişkin bir
planlamanın gerçekleştirilebilmesi için, teslim yükümlülüğüne konu olan ücretsiz tahsisatların,
ilk aktarıldığı işletme hesabından transfer edilmedikçe haczedilemeyeceği ve tahsisatların
teminat sözleşmelerine konu edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ücretsiz tahsisatlar,
işletmelere hem ETS’ye uyum sağlama hem de ETS kapsamındaki sektörlerde üretilen ürünlere
yönelik tercihin ithal ürünlere kaymaması ve yatırımların karbon fiyatı olmayan ülkelere
yönelmemesi amaçlarıyla sağlanmaktadır. Ücretsiz verilen tahsisatlar, işletmelerin tahsisat
teslim yükümlülüğünün hepsini veya büyük bir kısmını karşılamada önemli bir araçtır. Bu
nedenle, işletmelerin hesabına alctarılan ilk ücretsiz tahsisatların alım satıma konu edilmediği
müddetçe haczedilememesi ile tahsisat teslim yükümlülüğünü yerine getirmesi gereken
işletmelerin, idari yaptırımlardan ve daha büyük maliyetlerden korunması hedeflenmektedir.
Ücretsiz tahsisatlar, belirli bir çevresel yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla verildiğinden
borç ödeme amacıyla kullanılmaları uygun görülmemektedir. Ancak, işletme sağlanan ücretsiz
tahsisatı alım satıma konu ettiğinde ise fînansal bir ürüne dönüştüğünden haczedilebilir hâle
gelmektedir. Burada önemli olan husus, tesisin emisyonları kadar tahsisatın dönem sonunda
idareye sunulabilmesidir; bunu engelleme veya aksatma potansiyeli olan farklı durumlar
neticesinde ortaya çıkabilecek çevresel yönetime dair risk, söz konusu madde ile giderilmeye
çahşılmalctadır.

Onuncu fıkra ile ETS kapsamında salımı yapılan her bir ton karbondioksit gazı için bir
adet tahsisatın dönem sonunda sunulması gerektiğinden sera gazı emisyonlarının azaltımma
ilişkin bir planlamanın doğru ve güvenilir verilerle gerçekleştirilebilmesi adına tesislerin teslim
yükümlülüğünü yerine getirme zamanından önce faaliyetine son vermesi, işletmenin tasfiyesi,
konkordato kararı alınmış olması gibi hâllerin teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesine
engel teşkil etmeyeceği düzenlemesi yapılmaktadır.

On birinci fıkra ile ETS kapsamında mali uzlaştırma ile diğer mali işlemlere konu olan
teminatlar ile oluşturulan temerrüt garanti hesabındaki varlıkların; tahsisatların niteliği ile
piyasa derinliğini korumak için amaçları dışında kullanılamayacağı, haczedilemeyeceği,
rehnedilemeyeceği, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmeyeceği, iflas masasına dâhil
edilemeyeceği ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacağı hüküm altına alınmaktadır.

MADDE 10- Maddenin birinci fıkrası ile ETS’de yer alan aktörlere yer verilmiş olup
bunlar; Karbon Piyasası Kurulu, Danışma Kurulu, İklim Değişikliği Başkanlığı, Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu, piyasa işletmecisi ve merkezi uzlaştırma kuruluşudur. Madde ile ETS ve
uluslararası karbon piyasaları kapsamında bahse konu kurumların/kurulların görev ve
yetkilerinin tanımlanması amaçlanmaktadır.

Fıkranın (a) bendi ile, karbon piyasası yapısı itibariyle çoklu yaklaşım gerektirdiğinden
ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarının belli konularda karar ve uygulama sürecinde yer
almasını ve eş güdüm hâlinde çalışmasını sağlamak için Karbon Piyasası Kurulunun
oluşturulması öngörülmektedir. Karbon Piyasası Kurulu, ETS’ye işlerlik kazandıran ve
ETS’nin uygulanmasına yönelik kararlar alan üst karar mercii olarak tanımlanmıştır.

 

Başkanlığım Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanının yaptığı, sekretaryasım ise İklim
Değişikliği Başkanlığının yaptığı ve çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarından oluşan Karbon
Piyasası Kurulu, genel anlamda görev alanı dâhilinde üst politikayı belirlemektedir. Maddede,
Karbon Piyasası Kurulunun görev, yetki ve sorumluluk alanları tanımlanmakta ve Kurul
tarafından verilecek kararlara ilişkin üyelerin toplanma ile karar alma usulü de belirlenmektedir.

Fıkranın (b) bendinde, Danışma Kurulmıun, Karbon Piyasası Kurulunun alacağı
kararlara dayanak oluşturmak üzere istişari nitelikte kararlar alacağı belirtilmektedir. Danışma
Kurulunun üyeleri maddede sayılmakta olup ayrıca gerekli görüldüğü durumlarda gündemdeki
konuları istişare etmek amacıyla ilgili paydaşların da davet edilmesine imkân sağlanmaktadır.

Fıkranın (c) bendinde yer alan Başkanlığın; ETS’nin kurulmasında, geliştirilmesinde ve
tahsisat süreçlerinin yönetilmesinde ana yürütücü görevi üstlenmesi amaçlanmaktadır. Karbon
Piyasası Kurulunun belirlediği temel politika çerçevesinde tahsisat süreçlerinin yönetimi,
karbon kredilerine ilişkin politikaların belirlenmesi gibi karbon fıyatlandırmaya dair tüm
yapının organizasyonunda Başkanlık yetkili kılınmıştır.

Fılcranm (ç) bendinde yer alan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından piyasaya
ilişkin gözetim ve denetim faaliyetlerinin Sermaye Piyasası Kurulunun görüşünü alarak 6446
sayılı Kanun ve 4628 sayılı Kanun ile uyumlu olarak yerine getirilmesi amaçlanmaktadır.

Fıkranın (d) bendinde yer alan piyasa işletmecisinin, ETS piyasasına ilişkin piyasanın
yürütücülüğünü üstlenerek piyasanın organizasyonunu ve piyasaya ilişkin işlemlerin yerine
getirilmesi ile mali işlemlerin yürütülmesinden sorumlu olması hedeflenmektedir. Kaydi
tahsisatları ve bunlara bağlı haklan elektronik ortamda üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden
izlenmesi açısından piyasa işletmecisi nezdinde işlem kayıt sistemi kurulacağı da hüküm altına
alınmaktadır.

Fıkranın (e) bendinde yer alan merkezi uzlaştırma kuruluşunun, ETS piyasasına ilişkin
teminat yönetimi ve nakit takas faaliyetlerini yerine getirmesi amaçlanmaktadır.

ikinci fıkra ile ETS’de yer alacak işletmelerin karbon piyasasındaki durumlarını şeffaf
bir biçimde ortaya koymak, yatırımcıyı ve kamuoyunu bilgilendirmek için doğrulanmış sera
gazı emisyonlarına ve ETS dâhilindeki performansına ilişkin verilerin ilgili kuımmlarla
paylaşılabileceği belirtilmektedir.

Üçüncü fıkra ile işbu Kanun ve 4 sayılı CBK ile tanımlanan görevler çerçevesinde
piyasanın güvenli ve koordinasyonlu yürütülebilmesi için ETS’ye yönelik usul ve esasların
Başkanlıkça, bu usul ve esaslar çerçevesinde ETS piyasasının işleyişine ilişkin esasların ise
Bakanlık ve 6446 sayılı Kanunun 11 inci maddesinin sekizinci fıkrasındaki hükme paralel
şekilde SPK ile koordineli olarak EPDK tarafından belirleneceği hüküm altına alınmaktadır.

MADDE 11- Maddenin birinci fıkrası ile doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon
değerlerine karşılık gelen tahsisatlar teslim etme yükümlülüğü bulunan ETS kapsamındaki
işletmelerin denkleştirme ile bu yükümlülüklerinin bir kısmını, azaltım ve/veya giderim
projelerinden temin edilen karbon kredileriyle gerçekleştirebileceği düzenlenmektedir. Bu
itibarla, ülkemizin karbon kredisi potansiyelinin etkin bir şekilde değerlendirilmesi
öngörülmektedir.

Emisyon azaltımları, gönüllü karbon piyasasında belirli standart ve metodlara göre
hesaplanmaktadır. Emisyon azaltımlarmm üçüncü taraf kuruluşlar tarafından doğrulanması ile
elde edilen karbon Icredileri, ETS kapsamında yükümlülükleri yerine getirmek için
kullanılacağı gibi gönüllü hedefleri denkleştirmek için de kullanılabilmektedir. Örneğin; yeni

 

ve temiz teknolojiler kullanılarak sera gazı emisyonlarının azaltılmasında elde edilen karbon
kredilerinin tahsisat teslim yükümlülüklerinde yerine kullanılması veyahut karbon tutma
alanında orman alanlarının artırılması gibi yutak alanlardan elde edilen karbon kredilerinin
gönüllü taahhütlerde kullanılmasıdır.

îkinci fıkra ile ETS ve gönüllü taahlıütler kapsamında yapılacak denkleştirme
işlemlerinde kullanılmak üzere karbon kredisi üreten ulusal bir denkleştirme sisteminin
esaslarına ilişkin düzenlemelerin Başkanlıkça belirleneceği ve buna ilişkin standartların
oluşturulacağı belirtilmektedir. Ulusal karbon kredilendirme sisteminde kullanılacak olan
karbon kredilerinin üretimi, metodolojisi ve standardı uluslararası örneklerde olduğu gibi
belirlenerek ülkemize Paris Anlaşması 6 ncı maddesi kapsamında bu alanda da söz sahibi
olabilme imkânı tanımaktadır.

Üçüncü fıkra ile denkleştirme projesine dair sunulan bilgi, belge ve verilerin hatalı/hileli
olduğunun tespiti hâlinde uygulanacak usul ile proje sahibine uygulanacak yaptırım
düzenlenmektedir.

Dördüncü fıkra ile sera gazı emisyonlarının azaltım veya giderim faaliyetlerinin
bağımsız kuruluşlar tarafından doğrulanması ve standart kuruluşu tarafından belgelendirilmesi
sonucu elde edilen ve bir ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden ifade edilen kredinin Paris
Anlaşmasının 6 ncı maddesi kapsamında üretilmesi, kullamiması ve buna ilişkin sistemin
kurulmasının Başkanlıkça belirlenmesi yönünde hükme yer verilmektedir. Sistemin
kuruluşunda ve işleyişinde ulusal standart ve metodolojilerin geliştirilmesi için ilgili
kuruluşlarla iş birliğinin yapılması hedeflenmektedir.

Beşinci fıkra ile ülkemizde karbon kredisi üreten ya da üretecek olan projelerin merkezi
bir sistemde kayıt altına alınarak, gerçekleşen faaliyetlerin düzenli olarak izlenmesi
hedeflenmektedir.

MADDE 12- Birinci fıkra ile bu Kanun kapsamında elde edilecek özel gelirlerin ve bu
gelirlerin bütçeleştirilmesine ilişkin hükümler düzenlenmektedir.

Maddenin ikinci fıkrasında; birinci fıkrada sayılan gelirlerin bütçeye özel gelir olarak
kaydedilmesi ile karşılığında özel ödenek öngörülmesi amaçlanmaktadır. Aynı zamanda fıkra
ile bu maddede sayılan gelirlerin tahsili ve bütçede tahsis edilen ödeneklerin kullanımı ile ilgili
usul ve esasların Başkanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenirken Cumhurbaşkanlığı
Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanhğımn uygun görüşünün alınacağı
düzenlenmektedir.

Üçüncü fıkra ile Başkanlığın döner sermaye işletmesi kurması yetkisi tanımlanmaktadır.
Dördüncü fıkra ile, döner sermaye işletmesinin kuruluş sermayesine ilişkin düzenleme

yapılmaktadır.
Beşinci fıkra ile, döner sermaye işletmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde

yetki tanımlanmaktadır.
Altıncı fıkra ile iklim değişikliği ile mücadelede elde edilen gelirlerin yine bu alanlarda

kullanılmak üzere aktarımı olacağından gelirlerin devamlılığı ile yıllara sair kullanımı, kendine
özgü işlemlere haiz olan iklim değişikliği iş ve işlemlerinde kullanılacağı düzenlenmektedir.
Yapılan düzenleme ile bu amaçla yeşil dönüşümün gerçekleşmesinde sıkıntı yaşanmaması
hedeflenmektedir.

MADDE 13- Birinci fıkra ile iklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının

 

azaltımı projeleri arasındaki dengeyi gözeterek, sektörlerin ihtiyaçları göz önünde
bulundurularak finansman ve teşviklerin sağlanması ile yönlendirilmesi aınaçlanmaktadır. ETS
kapsamında elde edilecek gelirlerin Ulusal Katkı Beyanı ve 2053 Net Sıfır Emisyon ve yeşil
büyüme hedefi doğrultusunda düşük karbonlu ekonomiye geçişi, araştırma-geliştirme ve iklim
değişikliği ile mücadele eden yeni teknolojileri destekleyecek şekilde kullanılması
amaçlanmaktadır.

İkinci fıkra ile uyum veya azaltım potansiyeli yüksek olan iklim dostu yatırımların
desteklenmesi, ETS kapsamındaki sektörlere öncelik verilmesi, sosyal adaletin sağlanması ile
kaynakların kullanımına ilişkin genel esaslara yer verilmektedir.

Üçüncü fıkra ile iklim değişikliğinin etkilerine bağlı kayıpların maliyeti büyük
boyutlara ulaştığından, iklim risklerinin değerlendirilmesinde ve oluşan kayıpların karşılanması
sürecinde sigorta sektörünün önleyici ve tazmin etme rollerine azami desteğin sağlanması
amaçlanmaktadır. Yeşil büyüme hedefi doğrultusunda, yeşil ve sürdürülebilir yatırımların
finansman olanaklarının artırılabilmesini sağlayarak yeşil ve sürdürülebilir tahvil, kira
sertifikası, sigortacılık ve diğer sermaye piyasası ve fınansal araçların geliştirilmesiyle
finansmana erişimin kolaylaşması, borçlanma maliyetinin düşürülmesi ve iklim risklerinden
kaçınma hedeflenmektedir.

Dördüncü fıki’a ile, iklim değişikliği ile mücadeleye konu desteklerin ve projelerin
yıllara sâri olması ile faaliyetlerin tek bir yılla sonuçlanmayacak olması nedeniyle stok
tutarlarına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Beşinci fıkrada maddeye ilişkin ikincil mevzuatın hazırlanmasında ilgili kurumlardan
görüş alınması hükmü yer almaktadır.

MADDE 14- Madde ile, Kanunda yer alan yükümlülüklere ilişkin idari yaptırımların
düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

Birinci fılcrada; doğrulanmış sera gazı emisyonu raporunu süresi içerisinde sumnayanlar
hakkmda emisyon kategorilerine göre sera gazı emisyonlarının takibine ilişkin yasaklara veya
sınırlamalara aykırılığın yaptırımı düzenlenmektedir.

Ozon tabakasını incelten maddelerin kullanımının ve üretiminin kontrol altına
alınmasını sağlayan uluslararası sözleşme hükümlerine uygun olarak ozon tabakasını incelten
maddeler için getirilen düzenlemeler, bu konuda kritik öneme sahiptir. İkinci fıkra bu
maddelerin kullanımını ve ticaretini yasaklayarak çevresel zararları azaltmayı hedeflemektedir.
Cezaların caydırıcı özelliği kullanılarak aykırı faaliyetlerin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Sera gazları içerisinde yer alan florlu sera gazları, iklim değişikliğine neden olan
gazlardandır. Üçüncü fıkra ile taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler kapsamında yer alan
yükümlülüklerimiz doğrultusunda bu gazların kontrolünü sağlamak amacıyla, yasaklara
uymayanlara idari yaptırım öngörülmektedir. Ayrıca, ilgili belgelerin eksikliği durumunda da
ceza verilmesi, bu süreçlerin usule uygun bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.

ETS kapsamında yer alan yükümlülükler, sera gazı emisyonlarını kontrol etme amacı
taşımaktadır. Dördüncü fıkranın (a) ve (b) bentlerinde, izin almadan veya süresi dolmuş
izinlerle faaliyet gösteren işletmelere yönelik yaptırımlar belirlenmektedir. Bu fılo-a ile sistemin
etkinliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Cezaların, işletmelerin emisyon miktarına göre
değişmesi, yaptırımların adil bir şekilde uygulanabilmesini sağlayacaktır.

Fıkranın (c) ve (ç) bentlerinde, ETS kapsamında salımı yapılan her bir ton karbondioksit
gazı için bir adet tahsisatın dönem sonunda sunulması gerektiğinden sera gazı emisyonlarına

 

ilişkin doğru bir planlamanın gerçekleştirilebilmesi için, tahsisatların teslim yükümlülüğüne
aykırılığın yaptırımı düzenlenmektedir. Aynı zamanda, teslim yükümlülüğünün asgari bir oran
belirlenerek üst üste 3 yıl yerine getirilmemesi durumunda işletmenin aykırı fiilinin devamında
sera gazı emisyon izninin iptal edileceği de hüküm altına alınmaktadır.

Denkleştirme projesi sahiplerinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi, sistemin
bütünlüğünü tehdit eder. Bu nedenle, beşinci fıkrada, yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere
ceza verilmesi, projenin etkinliğini artırmayı amaçlamaktadır.

Doğru bilgi, belge ve veri sağlamak, iklim değişikliğiyle mücadelenin etkinliğini
artırmak için büyük öneme sahiptir. Bu nedenle altıncı fıkra ile, bilgi, belge ve veri verme
yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere veya yanıltıcı beyanda bulunanlara bu tür aykırılıkların
caydırılması amacıyla yaptırımlar öngörülmektedir.

Yedinci fıkrada belirtildiği üzere elektrik piyasası mevzuatının ilgili maddelerinin ihlali
durumunda da yaptırımların uygulanması, hem iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik bir
Önlem hem de piyasa denetiminin ve gözetiminin hukuka uygun bir şekilde işlemesine olanak
sağlamaktadır.

Sekizinci fıkrada, suç teşkil eden fiiller için Türk Ceza Kanunu ile diğer kanunların
hükümleri saklı tutularak, idari yaptırımların uygulanmasının cezai yaptırımların
uygulanmasına engel teşkil etmemesi amaçlanmaktadır.

Dokuzuncu fıkrada, aykırı fiillerin tekrarı durumunda cezalar artacak şekilde
belirlenmiş olup böylece fıkra ile suistimallerin önüne geçilmesi ve yükümlülüklere riayet
edilmesi amaçlanmaktadır.

Aykırılıkların düzeltilmesi için Bakanlıkça verilen süre, yaptırımların esnekliğini artırır.
Onuncu fıkrayla aykırılıkların süre sonunda düzeltilmemesi durumunda faaliyetlerin
durdurulması, yaptırımların caydırıcı özelliğini artırmayı hedeflemektedir.

On birinci fıkra ile, her bir fiil için uygulanacak maksimum cezanın belirlenmesi, fahiş
cezaların önüne geçerek sistemin devamlılığımı! sağlanması amaçlanmaktadır.

MADDE 15- Birinci fıkra ile, Kanun kapsamında yer alan yükümlülüklerin denetimi ve
yaptırımın hangi kurum tarafından uygulanacağı belirlenmektedir. Aym zamanda. Başkanlığın
taşra teşkilatı bulunmadığından bağlı olunan Bakanlığın taşra teşkilatının görevlendirilmesiyle
de yerinde inceleme ve denetimin sağlıklı işlemesi amaçlanmaktadır.

İkinci fıkrada Başkanlıkça gerçekleştirilecek denetimlerde, denetim elemanlarının
sıkıntı yaşamaması için de gerekli kolaylığın sağlanması ve gerekli bilgi ve belgelerin
verilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmaktadır.

Üçüncü fıkrada yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince denetim Başkanlık tarafından
sağlandığından idari yaptırım kararını verme yetkisinin de Başkanlığa ait olduğu
düzenlemesine madde metninde yer verilmektedir.

MADDE 16- Birinci fıkrada, idari yaptırımların uygulanması süreci düzenlenerek bu
sürecin şeffaf ve düzenli bir şekilde yürütülmesi amaçlanmaktadır.

ikinci fıkra, idari yaptırım kararlarına karşı itiraz hakkını düzenlemekte olup tebliğ
tarihinden itibaren genel esaslara uygun olarak idari yargıda dava açma imkâm tanımaktadır.
Ancak dava açılmasının cezanın tahsilini durdurmaması, devletin alacaklarım koruma ve
tahsisat sürecinin doğru yönetme imkânı sağlamaktadır. Bu fıkra ile, idari yaptırımların
etkinliği artırılırken, itiraz sürecinin de işlemesi hedeflenmektedir.

 

üçüncü fılcrada, idari para cezalarının tahsil usulü belirlenmektedir. 5326 sayılı
Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanması, bu cezaların tahsilinde yeknesaklığı ve hukuka
uygun bir çerçeveyi oluşturmaktadır.

MADDE 17- Maddenin ilk fıkrasında Kanunda yer alan hükümlerin alt düzenleyici
işlemler ile düzenlenmesi gerektiğinde özel hüküm yok ise ilgili kurum olan İklim Değişikliği
Başkanlığı tarafından yapılacağına ilişkin hüküm düzenlenmektedir.

İkinci fıkra ile iklim değişikliği alam farklı disiplinleri ve mevzuatları ilgilendiren bir
alan olduğundan boşluğa sebebiyet verilmemesi açısından kanunda hüküm bulunmayan hâllere
ilişkin hangi kanunların uygulanacağı belirlenmektedir.

MADDE 18- Maddenin birinci fıkrasıyla; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığının bağlı kuruluşu olarak kurulan İklim Değişikliği Başkanlığının görev
tanımlamalarında yer alan hususlara ilişkin mükerrerlik olmaması ve Başkanlığa gerektiğinde
yetki devri yapılabilmesi için 2872 sayılı Çevre Kanununda düzenleme yapılmaktadır.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında, mezkûr kanunda emisyon ticaretine ilişkin
EPİAŞ ve EPDK’ya atfedilen görev ve sorumluluklann yeniden düzenlenerek işbu Kanunda
tutarlılık ve bütünselliği sağlamak adına gerekli değişikliklerin yapılması öngörülmektedir.
Piyasa düzenleyici ve denetleyici otoritenin piyasa bozucu davramşlarla mücadelesinde
yetkilerini ve uygulamalarını belirlemektedir. Fıkrayla, Türkiye’deki ETS ve diğer piyasalarda
meydana gelebilecek haksız rekabetin önlenmesi amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

GEÇİCİ MADDE 1- Avrupa Birliği, Çin gibi pek çok uluslararası örnekte olduğu gibi
emisyon ticaret sistemleri, gerek uygulamaya ilişkin alt yapı, bilgi düzeyi gibi kapasiteye ilişkin
hususlar gerek sistemin işletilmesi ile ilgili olan idari yük, gerekse de sektörlere gelebilecek
maliyetlerin aşamalı olarak gerçekleşmesini temin etmektedir. Benzer sebeplerle birinci fıkra
ile ETS’nin pilot uygulama dönemiyle başlatılması öngörülmektedir.

İkinci fıkrada Kanunda tanımlanan sera gazı emisyon iznine ilişkin olarak geçiş
sürecinde işletmelere kolaylık sağlanması ve bürolcratik yoğunluğun azaltılması amacıyla 3
yıllık geçiş süreci öngörülmüş ve mevcut tesislerin bu süre zarfında sera gazı emisyon iznine
sahip olması benimsenmiştir. Sera gazı emisyon izni kavramı ülkemiz için yeni bir kavram
olması sebebiyle geçiş süreci gerektirmektedir. Bu geçiş sürecinde ortaya çıkabilecek
öngörülmeyen durumlara karşı Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlığa bir
yetki tanımlanarak sürecin tamamlanmasına yönelik ek süre belirtilmiştir. Geçiş hükmü
maddesi ile sistemin çalışır durumdayken izlenmesi ve en uygun seviyeye ulaşması yönünde
düzenlemelere imkân sağlanacaktır.

Üçüncü fıkı-a ile, denkleştirme projelerinin kayıt yükümlülüğünün geçiş dönemine
ilişkin başlama zamanı belirtilmektedir.

GEÇİCİ MADDE 2- Maddenin birinci fıkrasıyla, iklim değişikliği ile mücadelede
azaltım ve uyum hedeflerinin gerçekleşmesi için Kanunda yer verilen planlama ve uygulama
araçlarının ilgili kurum ve kuruluşlarca 31/12/2027 tarihine kadar yerine getirilmesi
düzenlenmektedir.

İkinci fıkrayla, iklim değişikliği ile mücadelede planlama araçlarından olan yerel iklim
değişikliği eylem planlarının altyapı hazırlıkları süreç alacağından söz konusu eylem
planlarının 31/12/2027 tarihine kadar hazırlanması öngörülmektedir.

 

MADDE 19- Yürürlük maddesidir.

MADDE 20- Yürütme maddesidir.

---

Kaynak : tbmm.gov.tr

---

Bu yazıyı da okumak ister misin? İklim Yasası Riskleri ve Faydaları