Doğada Hayvanlarla Karşılaşma ve Dikkat Etmemiz Gerekenler
Doğada Hayvanlarla Karşılaşma ve Dİkkat Edilecekler
Doğaya çıktığımızda çoğumuz biraz uzaklaşmak, nefes almak ve günlük hayatın gürültüsünden kurtulmak istiyoruz. Bir çadır kuruyor, yürüyüşe çıkıyor, karavanımızı bir orman kenarına çekiyor ya da sadece birkaç saatliğine doğanın içinde zaman geçiriyoruz. Bu faaliyet içinde en önemli konulardan biri “Doğada Hayvanlarla Karşılaşma”
Bizim için hafta sonu kaçamağı olan bir orman, dağ veya göl kıyısı; bir hayvan için yaşam alanı, beslenme bölgesi, yuvası ya da yavrularını büyüttüğü yer olabilir. Dolayısıyla doğada bir hayvanla karşılaştığımızda asıl mesele onu ne kadar yakından görebildiğimiz değil, bizim varlığımızın onun hayatını ne kadar değiştirdiği olmalı çünkü aslında doğaya her gittiğimizde aslında bir yere misafir oluyoruz.
Yaban hayvanlarıyla karşılaşmak doğada olmanın en özel deneyimlerinden biri. Bir tilkinin patikadan geçmesi, karşınıza bir karacanın çıkması, uzakta bir yaban domuzunu görmek veya bir kuşun kamp alanınızın yakınında dolaşması unutulmaz anlar olabilir.
Fakat bu karşılaşmaları güzel yapan şey, hayvanın bize yaklaşması değil; bizim onun doğal davranışlarını bozmadan orada bulunabilmemizdir.
Doğada hayvanlarla karşılaşınca ne yapmalı?
Bir yaban hayvanıyla karşılaştığınızda ilk yapmanız gereken şey mesafenizi korumak.
Hayvan sizi fark ettiyse onu daha yakından görmek için üzerine doğru ilerlemeyin. Peşinden gitmeyin, kaçış yolunu kapatmayın ve özellikle fotoğraf çekmek için mesafeyi sürekli azaltmayın. Hayvanın davranışlarını gözlemlemek çoğu zaman yeterlidir. Size bakıyor, huzursuzlanıyor, geri çekiliyor veya bulunduğu bölgeden uzaklaşmaya çalışıyorsa artık orada daha fazla kalmamanız gerekir.
Özellikle vahşi hayvanlarda, hayvanın ne yapacağını bizim tahmin etmemiz mümkün değildir. Sakin görünen bir hayvan birkaç saniye içinde kendisini tehdit altında hissedebilir. Bu yüzden doğada karşılaşma anında en doğru yaklaşım şudur:
Hayvanı değiştirmeye çalışmayın, siz davranışınızı değiştirin.
Sessiz olun, mesafeyi koruyun ve mümkün olduğunca hayvanın kendi yoluna devam etmesine izin verin.
Yaban hayvanlarına yaklaşmak neden doğru değil?
Doğada bir hayvana yaklaşmak sadece bizim için riskli değildir. Hayvan açısından da ciddi bir stres yaratabilir.
Örneğin bir hayvanı fotoğraflamak için sürekli takip ettiğinizde onun beslenmesini, dinlenmesini veya güvenli bir bölgeye ulaşmasını engelleyebilirsiniz. Bir anne hayvanın yavrusundan uzaklaşmasına neden olabilir, bir kuşun yuvasını terk etmesine yol açabilir veya bir hayvanın insanları tehdit olarak algılamasına sebep olabilirsiniz. Bu nedenle doğada karşılaştığınız hayvanı yaklaşılması gereken bir nesne değil, kendi hayatı olan bir canlı olarak düşünmek gerekir.
Aslında iyi bir doğa gözlemcisi, hayvana en çok yaklaşan kişi değildir. Hayvanın doğal davranışını bozmadan en uzun süre gözlemleyebilen kişidir.
Yaban hayvanlarını beslemek neden yanlış?
Doğada hayvanlara yiyecek vermek çoğu zaman iyi niyetle yapılan bir davranış.
“Acıkmıştır.”
“Biraz yiyecek verelim.”
“Fotoğrafını daha yakından çekebiliriz.”
İlk bakışta masum görünen bu davranış, yaban hayatı açısından ciddi sorunlara neden olabilir. İnsan yiyeceklerine alışan hayvanlar doğal beslenme davranışlarını değiştirebilir. İnsanların bulunduğu alanları yiyecekle ilişkilendirmeye başlayabilir ve zamanla kamp alanlarına, araçlara veya yerleşim yerlerine daha sık yaklaşabilir.
Daha da önemlisi, insanlar tarafından beslenen bir hayvan insanlardan korkmamaya başlayabilir. Bu hem hayvan hem de insan için tehlikeli bir durumdur. Bu nedenle yaban hayvanlarını beslememek, doğaya verebileceğimiz en önemli desteklerden biridir.
Onu sevmenin yolu her zaman ona yiyecek vermek değildir.
Bazen sevmenin en doğru biçimi, kendi hayatını kendi düzeni içinde sürdürmesine izin vermektir.

Yavru yabani hayvan görürsek ne yapmalıyız?
Doğada karşılaşabileceğimiz en hassas durumlardan biri yalnız görünen bir yavru hayvandır. Bir yavru kuş, karaca, tilki veya başka bir hayvanı tek başına görmek, mutlaka terk edildiği anlamına gelmez. Anne hayvan çoğu zaman yakındadır. İnsanları gördüğünde yavrusunun yanından uzaklaşmış olabilir ve siz bölgeden ayrıldığınızda geri dönebilir.
Bu nedenle yavru hayvanı elimize almak, yerini değiştirmek veya eve götürmek doğru değildir. Öncelikle uzaktan gözlemleyin ve gereksiz müdahaleden kaçının.
Yavrunun gerçekten yaralı olduğu, mahsur kaldığı veya ciddi bir tehlike içinde bulunduğu açıkça görülüyorsa kendi başınıza müdahale etmek yerine ilgili yerel kurum veya yaban hayatı konusunda yetkili birimlerden yardım isteyin.
Yavruyu kurtardığınızı düşünürken aslında ailesinden ayırıyor olabilirsiniz.
Hayvanların yuvalarına ve yaşam alanlarına girmeyin
Doğada keşfetme isteğimiz bazen bizi gereğinden fazla ileri götürebiliyor. Bir mağara, kaya kovuğu, yuva veya ağaç üzerindeki bir boşluk gördüğümüzde içine bakmak isteyebiliriz. Fakat orası bir hayvanın evi olabilir. Özellikle üreme ve yavrulama dönemlerinde canlılar çok daha hassastır.
Bir kuş yuvasına yaklaşmak, yavruların bulunduğu bir bölgeye girmek veya bir hayvanın saklandığı kovuğu kurcalamak sadece rahatsızlık yaratmaz; hayvanın o alanı terk etmesine bile neden olabilir.
Bu nedenle doğada bir yuva veya hayvan yaşam alanı fark ettiğinizde en doğru hareket mesafeyi artırmaktır. Her gördüğümüz şeyi keşfetmek zorunda değiliz. Bazen doğaya saygı, merakımızı kontrol edebilmekten geçer.
Kampta yaban hayvanlarıyla karşılaşmamak için ne yapmalı?
Kamp yaparken doğayla daha uzun süre aynı alanı paylaşırız. Bu nedenle kamp alanında yaptığımız küçük hatalar, yaban hayvanlarının davranışlarını etkileyebilir. Özellikle yiyecek kokuları hayvanların ilgisini çekebilir.
Yemekleri açıkta bırakmak, yemek artıklarını kamp alanında bırakmak, çöpleri çadırın yanında tutmak veya hayvanları beslemek zamanla sorun yaratabilir. Kamp alanında şu kurallara dikkat etmek gerekir:
- Yiyecekleri açıkta bırakmayın.
- Yemek artıklarını doğaya atmayın.
- Çöpleri kamp alanında bırakmayın.
- Hayvanlara yiyecek vermeyin.
- Kokulu gıdaları mümkün olduğunca güvenli şekilde muhafaza edin.
- Kamp alanından ayrılırken geride yiyecek, ambalaj veya atık bırakmayın.
- Hayvanların kamp alanına yaklaşması durumunda onları beslemek yerine mesafenizi koruyun.
Buradaki amaç sadece kampımızı temiz tutmak değil.
Hayvanın kamp alanını bir yiyecek kaynağı olarak öğrenmesini engellemek. Çünkü bir kez kolay yiyecek bulmayı öğrenen hayvan, aynı yere tekrar gelebilir.
Kamp yaparken hayvanları çekmemek neden önemli?
Doğada yaşayan hayvanların insanlarla karşılaşması zaten kaçınılmaz olabilir. Fakat onları bilerek kamp alanına çekmek tamamen farklı bir durumdur. Özellikle fotoğraf veya video çekmek için yiyecek bırakmak, hayvan çağırmak ya da hayvanın ilgisini çekecek davranışlarda bulunmak doğru değildir. Sosyal medyada güzel bir görüntü elde etmek birkaç saniye sürebilir. Fakat o hayvanın insanlarla kurduğu davranış ilişkisi uzun süre devam edebilir. Doğa içerikleri üreten biri olarak burada hepimizin bir sorumluluğu olduğunu düşünüyorum.
Bir hayvanı içerik uğruna doğal davranışından çıkarmak, iyi bir doğa içeriği değildir.
Doğada hayvanların fotoğrafını çekerken nelere dikkat etmeli?
Doğada hayvan gördüğümüzde telefon veya kameraya sarılmak artık neredeyse refleks haline geldi.
Ben de doğada yıllardır fotoğraf ve video çekiyorum. Ancak zaman içinde şunu öğreniyorsunuz: Her gördüğünüz hayvanın fotoğrafını çekmek zorunda değilsiniz. Fotoğraf çekilecekse öncelik her zaman hayvanın rahatlığı olmalı. Hayvana doğru yürümek, önünü kesmek, peşinden gitmek veya kaçabileceği alanı kapatmak yerine bulunduğunuz noktadan gözlem yapın. İyi bir fotoğraf için teleobjektif kullanmak, hayvana yaklaşmaktan çok daha doğru bir çözümdür.
Ve bazen hiç fotoğraf çekmemek de bir seçenektir. Çünkü bazı karşılaşmalar kamerada değil, hafızada daha güzel kalır.
Drone kullanırken yaban hayatını unutmayın
Drone’lar doğayı görüntülemek için muhteşem araçlar. Fakat bizim için gökyüzündeki küçük bir kamera olan drone, bir kuş veya başka bir hayvan için tehdit olarak algılanabilir.
Özellikle kuşların yuvalama ve yavrulama dönemlerinde drone uçuşları ciddi rahatsızlık yaratabilir.Bu nedenle drone kullanmadan önce bulunduğunuz bölgenin kurallarını kontrol etmek ve yaban hayatının yoğun olduğu alanlarda ekstra dikkatli olmak gerekir.
Bir yuvanın üzerinde birkaç dakikalık güzel görüntü elde etmek için uçuş yapmak yerine o alanı pas geçmek çok daha doğru bir davranıştır.
Her görüntü alınmaya değer değildir.
Araçla doğaya çıkarken nelere dikkat etmeli?
Karavanla, 4×4 ile veya normal bir araçla doğaya çıktığımızda yaban hayatıyla karşılaşma ihtimalimiz yürüyüşe göre daha farklıdır. Özellikle orman yollarında ve yaban hayatının yoğun olduğu bölgelerde hız yapmak ciddi risk oluşturabilir. Gün doğumu ve gün batımı saatlerinde birçok hayvan daha aktif olabilir. Bu nedenle özellikle bu saatlerde daha dikkatli araç kullanmak gerekir.
Yolda bir hayvan gördüğünüzde korna çalmak, üzerine doğru sürmek veya peşinden gitmek yerine güvenli mesafede beklemek en doğru davranıştır. Ve unutmayalım:
Arabayla ulaşabiliyor olmamız, oraya arabayla girmemiz gerektiği anlamına gelmez. Doğal alanlarda belirlenmiş yolları kullanmak ve araç girişine izin verilmeyen bölgelere girmemek hem çevre hem de yaban hayatı açısından önemlidir.
Doğada vahşi hayvanlarla karşılaşınca yapmamız gerekenler
Aslında bütün bu kuralları birkaç temel davranışta özetleyebiliriz. Doğada bir hayvan gördüğünüzde:
- Mesafenizi koruyun.
- Sessiz olun.
- Hayvanın kaçış yolunu kapatmayın.
- Peşinden gitmeyin.
- Beslemeyin.
- Dokunmayın.
- Yavru hayvanları yerinden almayın.
- Yuvalara yaklaşmayın.
- Yiyecek ve çöpleri açıkta bırakmayın.
- Fotoğraf veya video uğruna hayvanın davranışını değiştirmeyin.
- Drone kullanırken yaban hayatını dikkate alın.
- Araçla giderken hızınızı düşürün.
- Yaralı veya gerçekten yardıma muhtaç bir hayvan gördüğünüzde profesyonel destek alın.
- Bulunduğunuz bölgenin koruma ve kullanım kurallarına uyun.
Ve belki de en önemlisi:
Hayvanın sizin varlığınızdan rahatsız olduğunu fark ettiğiniz anda geri çekilin.
NOT :
Soğuksu Milli Parkı’nda öldürülen anne ayı ve yavrusu
Ankara’daki Soğuksu Milli Parkı’nda bir anne ayı ile yavrusunun vurularak öldürülmesi, yaban hayatına karşı sorumluluğumuzu bir kez daha hatırlatıyor. Doğanın içinde yaşayan bir yaban hayvanını öldürmek, doğayı korumak değildir. Ayıların yaşam alanlarına saygı göstermek, karşılaştığımızda mesafemizi korumak ve insan ile yaban hayatı arasındaki çatışmayı öldürerek değil, doğru yöntemlerle yönetmek zorundayız.
Bir anne ayının yavrusuyla birlikte öldürülmesini şiddetle kınıyor; yaban hayvanlarının yaşam hakkının ve doğal yaşam alanlarının korunması için daha güçlü adımlar atılmasını diliyorum.
Şunlar da ilginizi çekebilir;
Daha fazlası için;